02/09/2026
GIẢI MÃ BẢO VẬT #02
Bảo kiếm An Dân – từ biểu tượng vương quyền đến chứng tích lịch sử
Thanh bảo kiếm dài 90,3cm, có bao kiếm được chế tác từ nhiều chất liệu như sắt, vàng, gỗ, đồi mồi và đá quý; có trang trí. Trên tay cầm có hai dòng minh văn bằng chữ Hán: “An Dân Bảo Kiếm” (安民寳剣) và “Khải Định niên tạo” (啓定年造), cho biết tên gọi của bảo kiếm và việc tạo tác hiện vật dưới niên hiệu Khải Định (1916–1925).
Đặc biệt, trên chuôi kiếm mang dáng dấp phương Tây lại nổi bật bốn chữ Hán “An Dân Bảo Kiếm”...
Điểm đặc biệt đó, trước hết được thể hiện ở sự gặp gỡ giữa hình thức của thanh kiếm chịu ảnh hưởng phong cách phương Tây và nghệ thuật trang trí cung đình triều Nguyễn. Đỉnh đầu rồng ở đốc kiếm còn chạm nổi chữ “Vương” (王). Sự kết hợp ấy tạo nên một bảo kiếm vừa mang dấu ấn giao lưu Đông – Tây đầu thế kỷ XX, vừa mang đậm đặc trưng mỹ thuật cung đình triều Nguyễn.
Nhưng giá trị của Bảo kiếm An Dân không chỉ nằm ở kỹ thuật chế tác hay vẻ đẹp của các chất liệu quý. Thanh kiếm còn “đi cùng” Hoàng đế Khải Định trong nhiều dấu mốc của thời kỳ ông trị vì.
Ảnh tư liệu cho thấy bảo kiếm xuất hiện cùng nhà vua từ năm 1916; trong chuyến tuần du miền Bắc năm 1918; tại Điện Cần Chánh, Huế khoảng năm 1919-1920; và trong chuyến đi Pháp năm 1922. Chuỗi hình ảnh tư liệu này cho thấy, Bảo kiếm An Dân là một vật dụng biểu trưng cho quyền uy, gắn bó với Hoàng đế Khải Định trong nhiều hoạt động của thời kỳ ông trị vì.
Tên gọi “An Dân” (安民) còn mở ra một lớp ý nghĩa khác. Theo hồ sơ khoa học của hiện vật, “An Dân” nghĩa là “an định đời sống nhân dân, vỗ về nhân dân”. Đặt bên cạnh niên hiệu “Khải Định” và tên cung “An Định”, tên gọi “An Dân” của bảo kiếm thể hiện tư tưởng và văn hóa cung đình triều Nguyễn dưới thời vua Khải Định.
Lịch sử của “An Dân Bảo Kiếm” không dừng lại cùng triều Nguyễn
Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám 1945, Bảo kiếm An Dân nằm trong khối bảo vật của vương triều Nguyễn được chuyển giao cho Chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sau lễ thoái vị của vua Bảo Đại ngày 30/8/1945, số bảo vật này được chuyển ra Hà Nội và lưu giữ tại Bộ Tài chính. Khi Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, sưu tập được đưa đi sơ tán. Tháng 12/1959, Bộ Tài chính bàn giao sưu tập cho Bảo tàng Lịch sử Việt Nam. Từ năm 1962, sưu tập được gửi sang Ngân hàng Nhà nước lưu giữ theo chế độ đặc biệt; đến năm 2007 mới được bàn giao trở lại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (từ năm 2011 là Bảo tàng Lịch sử Quốc gia) để tiếp tục bảo quản và phát huy giá trị.
Hơn một thế kỷ đã trôi qua, ý nghĩa của Bảo kiếm An Dân cũng chuyển dịch theo dòng lịch sử: từ một bảo kiếm gắn với Hoàng đế và vương quyền triều Nguyễn trở thành chứng tích về nghệ thuật cung đình, sự giao lưu văn hóa Đông – Tây và những biến chuyển của lịch sử Việt Nam trong nửa đầu thế kỷ XX.
Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật, Bảo kiếm An Dân đã được công nhận Bảo vật quốc gia.
__________________
Mọi thông tin xin liên hệ:
BẢO TÀNG LỊCH SỬ QUỐC GIA
☎️ 0962152292 (Lê Thị Vũ Hằng – Thông tin chung)
0914 380 069 (Nguyễn Thị Định – Đăng ký tham quan, trải nghiệm)
🌐 Website: https://baotanglichsu.vn/vi
📧 Email: [email protected]
📍 Số 1 Tràng Tiền, Cửa Nam & 216 Trần Quang Khải, Hoàn Kiếm, Hà Nội.