Lời Phật Dạy Trong Kinh Nguyên Thủy, Ho Chi Minh City (2026)

08/08/2026

Đến Cả Loài Thú Cũng Muốn Nghe Lời Nói Dịu Ngọt

Nhân duyên phát khởi câu chuyện

Lúc Đức Phật ở Kỳ-viên, nhóm 6 vị Tỳ-kheo dùng những lời lẽ thô bạo để công kích, mắng nhiếc, xúc phạm các vị khác.

Các vị Tỳ-kheo trình sự việc ấy lên Đức Phật và Ngài quở trách sáu vị kia rằng: “Này các Tỳ-kheo, lời nói thô ác vốn không làm đẹp lòng ngay cả loài súc sinh.”

Câu chuyện tiền thân

Thời quá khứ, Bồ-tát tái sanh vào loài bò. Con bê con ấy được một Bà-la-môn nuôi dưỡng, cho ăn đầy đủ các món ngon và thương yêu như con ruột.

Khi lớn lên, Bồ-tát nghĩ rằng: “Ta phải báo đáp công nuôi dưỡng của ông ấy.” Sau đó, Bồ-tát nói với Ông Bà-la-môn rằng: “Ông hãy đến gặp vị phú hộ chuyên buôn bán gia súc rồi nói rằng: ‘Con bò của tôi có thể kéo một trăm cỗ xe đã chất đầy hàng hóa.’ Rồi hãy đánh cược 1.000 đồng tiền.”

Vào ngày diễn ra buổi đánh cược, ông Bà-la-môn chất đầy cát, sỏi và đá vào một cỗ xe rồi cột vào Bồ-tát. Sau đó, ông ngồi lên càng xe, giơ roi lên và quát: “Đi đi, đồ vô dụng! Đi đi, đồ vô dụng!”

Bồ-tát nghĩ: “Ta vốn không vô dụng, thế mà người này lại gọi ta là đồ vô dụng.” Thế là nó đứng yên, không nhúc nhích.

Kết cục, ông Bà-la-môn thua 1.000 đồng tiền. Điều đó làm ông phát sinh nỗi buồn khổ trong lòng. Khi Bồ-tát nhìn thấy cảnh ấy, ngài hỏi: “Thưa Bà-la-môn, suốt thời gian sống ở nhà ông, ta có từng làm vỡ vật gì chăng? Đã từng làm ai bị thương chăng? Hay ta đã từng đại tiện, tiểu tiện không đúng chỗ chăn?”

Ông Bà-la-môn đáp “không, con thân yêu”.

“Vậy thì tại sao ông lại gọi ta là đồ vô dụng? Lỗi là ở ông, không phải ta. Hãy đi đánh cược lại với ông phú hộ ấy 2.000 đồng tiền. Chỉ cần ông không gọi ta là đồ vô dụng nữa.”

Sự việc lại xảy ra như lần trước, tuy nhiên, ông Bà-la-môn gọi Bồ-tát rằng: “Nào, con hiền! Hãy đi đi! Hãy kéo đi, con hiền!” Thế là Bồ-tát kéo một lần được cả một trăm cỗ xe chở đầy hàng hóa di chuyển.

Sau khi kể chuyện quá khứ, Đức Phật đọc bài kệ:

Chỉ nên nói lời lành,
Chớ nói lời trái ý.
Người nói lời khả ái,
Được người đỡ gánh nặng,
Lại khiến được tài sản;
Do đó lòng vui thích.

Xem chú giải câu kệ https://wikidhamma.com/JaA28._Chú_giải_Tiền_thân_Nandivisāla_(Nandivisālajātakavaṇṇanā)

07/08/2026

Gần Mực Thì Đen, Gần Đèn Thì Sáng

Nhân duyên câu chuyện

Có hai vị Tỳ-kheo là bạn thân của nhau, một người xuất gia theo Đề-bà-đạt-đa (Devadatta), còn người kia xuất gia theo Đức Phật. Một ngay nọ, vị Tỳ-kheo theo Devadatta nói với bạn mình rằng: “Sao hiền giả phải khổ sở đi khất thực như vậy? Hãy qua chỗ tinh xá của Devadatta ngồi yên thôi cũng có đầy đủ các món ăn thượng hạng.”

Nghe lời theo, vị ấy đi đến tinh xá Devadatta rồi trở về lại Trúc Lâm trước khi trời tối. Sự việc ấy được các vị Tỳ-kheo khác biết và trình lên Đức Phật.

Đức Phật hỏi lại, vị ấy chống chế rằng: “Devadatta không cho con mà do người khác cúng dường, con chỉ dùng thức ăn ấy thôi.”

Đức Phật quở trách: "Này Tỳ-kheo, chớ biện minh như thế. Devadatta là kẻ sống phi pháp và thiếu giới hạnh. Làm sao ngươi có thể xuất gia trong giáo pháp của Ta, vẫn sống theo giáo pháp của Ta, mà lại dùng thức ăn của Devadatta? Xưa nay, ngươi vốn có thói quen thân cận những kẻ mà mình thường gặp gỡ.”

Đức Phật kể lại Tiền Thân vị ấy

Thuở xưa, có con Voi tên là Mahiḷāmukha, nó rất hiền lành, đầy đủ đức hạnh và oai nghi, nó không làm hại một ai cả. Một đêm nọ, bọn trộm kéo nhau tới ngồi gần chuồng voi để bàn kế hoạch trộm cướp:

“Phải đào hầm thế này, khoét vách thế kia v.v.. lấy tài sản thì phải giết người rồi lấy v.v.. Kẻ trộm thì không cần có giới hạnh, mà phải hung bạo, cộc cằn và liều lĩnh.”

Chúng cứ tới đó bàn kế hoạch hết ngày này sang ngày khác, con voi nghe tưởng chúng đang dạy mình nên nó trở thành hung bạo, cộc cằn và liều lĩnh. Từ đó trở đi, gặp ai nó cũng giết.

Người ta tâu Vua: “Voi Mahiḷāmukha đã phát cuồng, gặp ai cũng giết.” Nhà vua sai Bồ-tát tìm hiểu chuyện gì đang xảy ra với Voi Mahiḷāmukha.

Bồ-tát sau khi quan sát và hỏi chuyện thì biết voi Mahiḷāmukha đang bị nhiễm lời dạy xấu ác từ bọn trộm cắp. Rồi Bồ-tát cho mời các vị Sa-môn, Bà-la-môn có giới hạnh đến chuồng voi và thỉnh các ngài giảng về giới đức.

Các vị ấy dạy con Voi: "Không nên làm hại ai, không nên giết hại ai. Cần sống đầy đủ giới hạnh và phẩm hạnh, có lòng nhẫn nhục, từ ái và thương xót muôn loài.” Từ đó trở đi, con voi Mahiḷāmukha lại hiền lành như xưa.

Rồi Đức Phật dạy bài kệ này:

Nghe lời bọn trộm cướp,
Mahiḷāmukha,
Đi khắp nơi đánh phá.
Nghe lời người khéo tu,
Voi chúa liền an trú,
Trong mọi đức hạnh lành.

Xem giải thích câu kệ: https://wikidhamma.com/JaA26._Chú_giải_Tiền_thân_Voi_Mahiḷāmukha_(Mahiḷāmukhajātakavaṇṇanā)

06/08/2026

Câu Trả Lời Của Đức Phật Về Vấn Đề “Trả Lễ Thần Linh” Sau Khi Đi Buôn

Thuở ấy, lúc Đức Phật đang ngự tại Kỳ-Viên, những người đi buôn (thương nhân) thường giết hại chúng sinh để tế thần và khấn nguyện rằng: “Nếu chúng tôi đi được bình an, đạt thành sở nguyện rồi trở về, chúng tôi sẽ trả lễ đến chư vị.”

Sau khi họ đi buôn trở về bình an và đạt được mục đích, họ cho rằng: “Đây là nhờ oai lực của thần linh,” rồi họ giết hại nhiều chúng sinh để trả lễ nhằm giữ trọn lời khấn nguyện.

Các vị Tỳ-kheo thấy vậy, bèn hỏi Đức Phật, việc ấy có đem lại lợi ích gì chăng?

Nhân sự việc đó, Đức Phật kể lại một câu chuyện tiền kiếp. Thời ấy, ở một ngôi làng xứ Kāsi cũng có người đã khấn nguyện như vậy. Sau khi đã đạt được mục đích, ông giết hại nhiều sinh vật rồi mang đến gốc cây để trả lễ vị thần mà mình đã khấn nguyện trước khi đi.

Vị thần (tiền thân Đức Phật) đứng trên cành cây và dạy rằng:

“Nếu mong thoát đời này,
Lại mong thoát đời sau;
Tưởng mình đang giải thoát,
Thật ra bị trói buộc.
Bậc trí không thoát vậy,
Giải thoát ấy trói buộc,
Đối với kẻ ngu si.”

Xem ý nghĩa bài kệ: https://wikidhamma.com/JaA19._Chú_Giải_Tiền_Thân_Cúng_Lễ_Theo_Lời_Khấn_Nguyện_(Āyācitabhattajātakavaṇṇanā)

05/08/2026

Cúng Cơm Cho Người Chết Có Lợi Ích Gì Không?

Nhân Duyên Sự Việc

Thuở ấy, lúc Đức Phật đang ở tại Kỳ-Viên, dân chúng giết nhiều loài vật để làm lễ cúng cơm cho thân quyến đã qua đời. Các vị Tỳ-kheo thấy dân chúng làm như vậy, liền bạch hỏi Đức Phật:

"Bạch Thế Tôn, hiện nay nhiều người sát hại rất nhiều sinh mạng để làm lễ cúng cơm cho người chết. Việc ấy có đem lại lợi ích gì chăng?”

Đức Phật đáp: “Này các Tỳ-kheo, dù sát sinh với ý nghĩ: 'Ta sẽ cúng cơm cho người chết', thì không có một lợi ích nào cả…” Rồi Ngài kể câu chuyện tiền thân.

Câu Chuyện Tiền Thân

Trong thời vua Brahmadatta, có một Bà-la-môn muốn làm lễ cúng cho người chết nên gọi người học trò bắt một con dê, dắt nó ra sông tắm rửa cho sạch, bôi hương liệu, v.v.. rồi dẫn nó làm vật hiến tế.

Người học trò làm theo lời thầy. Sau khi hoàn tất xong nghi lễ chuẩn bị, vị ấy để con dê đứng trên bờ. Con dê ấy nhớ lại nghiệp cũ nên nghĩ rằng” “Ngày hôm nay, ta sẽ thoát khỏi nỗi khổ này!”

Nó vui mừng, cười vang. Rồi nó lại nghĩ, vị Bà-la-môn này vì giết ta sẽ phải chịu nỗi khổ giống như ta. Khởi lòng thương xót, nó cất tiếng khóc lớn.

Các người học trò nghe vậy, hỏi nó: “Tại sao ngươi vừa cười, vừa khóc?”

Con dê đáp: “Các vị hãy đem điều này hỏi chính vị thầy của mình.”

Họ dắt con dê về và thuật lại sự việc cho thầy. Con dê nhớ lại nghiệp của mình nhờ túc mạng trí rồi nói với vị Bà-la-môn rằng:

“Ngày trước, tôi cũng là Bà-la-môn như ông, cùng chuyên tụng thần chú như ông. Khi ấy, vì muốn cúng cơm cho người chết, tôi đã giết một con dê để làm tế lễ. Do chỉ giết một con dê ấy mà suốt 499 kiếp tôi đều bị chém đầu như vậy. Đây là kiếp thứ 500, cũng là kiếp cuối cùng của quả báo ấy. Vì nghĩ rằng: ‘Hôm nay, ta sẽ thoát khỏi nổi khổ này’, nên tôi vui mà cười.”

Nhưng tôi khóc vì nghĩ ông cũng sẽ giống như tôi.

Vị Bà-la-môn nói: “Này dê, ta sẽ không giết và bảo vệ ngươi.”

Con dê đáp: “Thưa Bà-la-môn, ông nói gì vậy? Dù ông có giết hay không giết tôi thì hôm nay tôi cũng không thể thoát khỏi cái chết. Bởi sự bảo vệ của ông thì nhỏ bé, còn ác nghiệp mà tôi đã tạo lại vô cùng lớn và đầy sức mạnh.”

Vị Bà-la-môn liền thả con dê và nói: “Ta sẽ không để ai giết con dê này.” Rồi cùng các học trò đi theo bảo vệ con dê.

Vừa được thả, con dê đi đến một tảng đá lớn, đứng dưới một bụi cây mọc trên đó, vươn cổ lên để ăn lá. Ngay đúng lúc ấy, một tia sét đánh trúng tảng đá. Một mảnh đá vỡ ra, bay trúng chiếc cổ con đang vươn dài của con dê và chém đứt đầu nó.

Bồ-tát lúc ấy là vị Thần cây chứng kiến việc ấy, Ngài dạy rằng:

“Nếu những người này biết rõ quả báo của ác nghiệp như thế, có lẽ họ sẽ từ bỏ việc sát sinh.”

Rồi thuyết bài kệ:

Nếu chúng sinh biết rõ,
Tái sinh là cội khổ;
Ắt không ai giết hại,
Bất cứ sinh linh nào;
Vì kẻ giết hữu tình,
Sẽ phải chịu sầu khổ.

Xem Chú Giải bài kệ: https://wikidhamma.com/JaA18._Chú_Giải_Tiền_Thân_Cúng_Cơm_Cho_Người_Chết_(Matakabhattajātakavaṇṇanā)

04/08/2026

Đức Phật Trao Tài Sản Thừa Kế Tối Thượng Cho Con Trai Rāhula

Mẹ của Rāhula trang điểm cho cậu bé rồi sai đến gặp Đức Thế Tôn và dặn:

“Này con, hãy nhìn vị Sa-môn thân sắc vàng ròng, dung mạo như Phạm thiên, đang được hai mươi nghìn vị Sa-môn vây quanh kia. Đó là cha của con. Ngài từng có những kho tàng vô cùng to lớn, nhưng từ ngày xuất gia chúng ta không còn thấy nữa. Con hãy đến xin phần gia tài của mình và nói rằng: ‘Thưa cha, sau này con sẽ được quán đảnh để trở thành Chuyển luân vương. Con cần tài sản. Xin cha cho con gia tài của con. Người con chính là chủ nhân thừa hưởng tài sản của cha.’”

Cậu bé đến gần Đức Thế Tôn, cảm nhận được tình thương của người cha nên vô cùng vui mừng, liền nói:

“Bóng mát của Ngài thật an lạc thay, thưa Sa-môn.”

Rồi cậu còn nói thêm nhiều lời ngây thơ phù hợp với tuổi của mình. Sau khi thọ thực xong và ban lời tùy hỷ, Đức Thế Tôn đứng dậy ra về.

Cậu bé đi theo sau Đức Thế Tôn và luôn miệng nói: “Thưa Sa-môn, xin cho con phần gia tài! Xin cho con phần gia tài!”

Đức Thế Tôn không bảo cậu quay về, mà những người hầu cũng không thể ngăn cậu đi theo Ngài.

Như vậy, cậu bé đã theo Đức Thế Tôn đến tận tinh xá.

Khi ấy, Đức Thế Tôn suy nghĩ:

“Gia tài của người cha mà đứa trẻ này mong cầu chỉ là tài sản thuộc vòng luân hồi, gắn liền với khổ não. Vậy ta sẽ ban cho nó bảy loại Thánh tài mà ta đã chứng đắc nơi cội Bồ-đề, khiến nó trở thành người thừa hưởng gia tài siêu thế.”

Rồi Ngài gọi Tôn giả Sāriputta và dạy:

“Này Sāriputta, vậy ông hãy cho hoàng tử Rāhula xuất gia.”

Trưởng lão liền cho hoàng tử ấy xuất gia.

Lời Dẫn Nhập (Ganthārambhakathā)
https://wikidhamma.com/Lời_Dẫn_Nhập_(Ganthārambhakathā)

03/08/2026

Câu Hỏi Của Một Con Quỷ Về "Pháp Của Chư Thiên (Thiên Pháp)"

Có một con quỷ được thần Vessavaṇa giao phó cai quản hồ nước nọ. Nó được phép ăn thịt bất cứ ai bước xuống hồ nước ấy, ngoại trừ người biết về “Pháp Của Chư Thiên”. Từ đó về sau, hễ ai xuống hồ ấy, con quỷ đều hỏi trước khi ăn thịt.

Bấy giờ, có ba anh em đi vào rừng, hai anh em ruột và một người em cùng cha khác mẹ. Bồ-tát là người anh cả, do khát nước nên Ngài gọi lần lượt hai người em đi tìm nước uống. Thế nhưng, hai người em của Bồ-tát đều bị con quỷ bắt do trả lời chưa đúng. Thấy hai người em đi lâu mà chưa trở lại, Bồ-tát thấy có biến cố nên vội đi tìm.

Đến hồ nước thấy dấu chân của hai người em đều dẫn xuống hồ, Bồ-tát biết dưới hồ này ắt hẳn có quỷ thần chiếm giữ nên Ngài liền đeo gươm, cầm cung và đứng lại quan sát. Con quỷ xảo trá không thấy Bồ-tát bước xuống, liền hóa thành người làm rừng dụ dỗ ngài bước xuống hồ.

Vừa nghe, Bồ-tát biết nó chính là con quỷ dưới hồ và hỏi: “Ngươi là con quỷ trong hồ phải không? Người bắt hai em trai ta phải không? Vì sao lại bắt chúng?”

Con quỷ đáp lần lượt: “Ta là quỷ dưới hồ. Ta đã bắt họ. Ta được quyền bắt bất cứ ai bước vào hồ này trừ những người biết pháp của Chư Thiên.”

Bồ-tát đáp, “ta biết pháp ấy, nhưng thân ta đang dơ bẩn.” Con quỷ đưa Bồ-tát đi tắm, dâng thức ăn, nước uống, xoa hương thơm, v.v.. rồi thỉnh Bồ-tát an tọa.”

Bồ-tát lên pháp tọa, bảo con quỷ ngồi dưới chân mình rồi nói: “Ngươi hãy chăm chú lắng nghe pháp của Chư Thiên!” Rồi đọc bài kệ:

“Đầy đủ tàm và quý,
An trú nơi bạch pháp;
Bậc chân nhân an tịnh,
Ở đời gọi thiên pháp.”

Nghe xong, con quỷ hoan hỷ, nói sẽ rằng: “Nó sẽ thả một trong hai người!” Bồ-tát nói: “Hãy thả người em út (người cùng cha khác mẹ)”

Con quỷ nói: “Ngài biết pháp của Chư Thiên chứ không thực hành pháp ấy.”

Bồ-tát hỏi: “Vì sao?”

Con quỷ nói: “Vì Ngài bỏ qua người em thứ mà lại cứu người em út, như vậy là không làm đúng bổn phận của bậc trưởng thượng.”

Bồ-tát nói:

“Ta không chỉ biết thiên pháp mà còn thực hành đúng theo thiên pháp. Mẹ của em ấy xin phụ vương trao ngôi báu cho em ấy, nhưng phụ vương không đồng ý, vì sợ nguy hiểm nên người cho phép chúng ta vào rừng sinh sống…nhưng em ấy thương kính chúng ta nên đi theo.

Nếu sau này, người ta nghe rằng: “Hoàng tử ấy bị một Dạ-xoa trong rừng ăn thịt”, thì sẽ chẳng ai tin được. Do sợ người đời chê trách nên ta mới cứu em ấy trước.

Con quỷ nghe vậy, vô cùng hoan hỷ nói: "Lành thay! Lành thay, bậc hiền trí! Ngài vừa hiểu thiên pháp, vừa thực hành đúng theo thiên pháp. Rồi tán thán Bồ-tát và đưa cả hai người em trở lại.”

Bấy giờ Bồ-tát bảo Dạ-xoa: "Này hiền hữu, do ác nghiệp đã tạo trong quá khứ nên ngươi mới sinh làm Dạ-xoa ăn thịt uống máu chúng sinh. Nay ngươi vẫn tiếp tục tạo ác nghiệp. Chính ác nghiệp ấy sẽ không cho ngươi có cơ hội thoát khỏi địa ngục và các ác đạo. Vì vậy, từ nay hãy từ bỏ điều ác, thực hành điều lành.”

Xem chú giải bài kệ: https://wikidhamma.com/JaA6._Chú_giải_Tiền_thân_Pháp_của_chư_Thiên_(Devadhammajātakavaṇṇanā)

02/08/2026

Trong Khi Bồ-Tát Đi Xuất Gia, Thì Nàng Yasodharā Ở Hoàng Cung Sống Thế Nào?

Dẫn Nhập

Sau khi chứng Vô Thượng Chánh Giác, Đức Phật trở về quê nhà. Điều phục xong thân quyến, Đức Phật thọ nhận lời cúng dường của Hoàng tộc. Toàn thể hậu cung đều đến đảnh lễ Đức Thế Tôn, chỉ trừ mẹ của Rāhula.

Mặc dù được các cung nữ khuyên rằng: “Xin phu nhân hãy đến đảnh lễ Đức Thế Tôn”, bà vẫn đáp: “Nếu ta còn có chút phẩm hạnh nào, chính phu quân sẽ tự đến gặp ta; khi Ngài đến, ta sẽ đảnh lễ.” Nói vậy xong, bà không đi.

Đức Hạnh Của Nàng Yasodharā

Đức Thế Tôn trao bát cho nhà vua cầm, rồi cùng hai vị Thượng thủ Thinh văn đến tẩm điện của công chúa. Ngài dặn rằng:

“Dù công chúa đảnh lễ theo cách nào cũng không ai được ngăn cản.”

Rồi Ngài ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được dọn sẵn.

Bà liền vội vàng chạy đến, ôm lấy hai cổ chân của Đức Thế Tôn, đặt đầu lên mu bàn chân và đảnh lễ theo tất cả lòng thành của mình.

Nhà vua bèn tâu với Đức Thế Tôn về lòng kính yêu và các đức hạnh của công chúa:

“Bạch Thế Tôn, từ khi nghe rằng Ngài mặc y ca-sa, con gái của ta cũng chỉ mặc y màu ca-sa. Nghe rằng Ngài chỉ dùng một bữa trong ngày, nó cũng chỉ ăn một bữa. Nghe rằng Ngài từ bỏ giường cao nệm quý, nó cũng chỉ nằm trên chiếc giường ván thấp. Biết rằng Ngài từ bỏ hương hoa và các vật trang sức, nó cũng từ bỏ hết hương hoa và trang sức. Dù thân quyến nhiều lần bảo sẽ chăm sóc cho nó, nó cũng chẳng đoái hoài đến một ai. Bạch Thế Tôn, con gái của ta là người đầy đủ những phẩm hạnh như vậy.”

Đức Thế Tôn dạy:

“Tâu Đại vương, nay công chúa được Đại vương che chở, trí tuệ đã chín muồi, tự giữ gìn được mình thì không có gì lạ. Thuở xưa, ngay cả khi không có ai bảo hộ, sống dưới chân núi, trí tuệ còn non kém, nàng vẫn biết tự gìn giữ mình.” Rồi Ngài thuyết chuyện Tiền thân Candakinnarī, sau đó từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

Lời Dẫn Nhập (Ganthārambhakathā)
https://wikidhamma.com/Lời_Dẫn_Nhập_(Ganthārambhakathā)

28/07/2026

Câu: "Người ta thân cận và giao du vì có lợi ích; bạn hữu không vì lợi ích thì ngày nay thật hiếm có. Người chỉ biết lợi ích của mình, tâm không trong sạch." Nên hiểu thế nào?

1. Người ta thân cận và giao du vì có lợi ích.

‘Người ta thân cận và giao du vì có lợi ích’ nghĩa là: vì lợi ích của mình, vì lợi ích của người, vì lợi ích của cả hai, vì lợi ích trong hiện đời, vì lợi ích ở đời sau, hoặc vì lợi ích cứu cánh mà người ta thân cận, kết giao, giao du, lui tới, thường lui tới và gần gũi nhau. Đó là ý nghĩa của câu: ‘Người ta thân cận và giao du vì có lợi ích.’

2. Bạn hữu không vì lợi ích thì ngày nay thật hiếm có.

‘Bạn hữu không vì lợi ích thì ngày nay thật hiếm có’ nghĩa là: có hai hạng bạn hữu là bạn hữu tại gia và bạn hữu xuất gia… đây là bạn hữu tại gia… đây là bạn hữu xuất gia.

- Thế nào là bạn tại gia?

Ở đây, có người sẵn sàng cho điều khó cho, từ bỏ điều khó bỏ, làm điều khó làm, nhẫn chịu điều khó nhẫn; bộc bạch điều kín với bạn, giữ kín điều kín của bạn; không bỏ bạn trong lúc hoạn nạn; vì bạn mà sẵn sàng hy sinh cả mạng sống; khi bạn sa sút cũng không khinh rẻ. Đó gọi là bạn tại gia.

- Thế nào là bạn xuất gia?

Ở đây, một vị Tỳ-kheo đáng mến, đáng yêu, đáng kính, đáng tôn trọng; biết chỉ dạy, biết lắng nghe lời góp ý và biết thuyết giảng những pháp sâu xa; không hướng người khác vào điều phi thời, mà khuyến khích họ thực hành tăng thượng giới, khuyến khích họ chuyên tâm tu tập bốn niệm xứ, bốn chánh cần… bốn thần túc… năm quyền… năm lực… bảy giác chi… và chuyên tâm tu tập Thánh đạo tám ngành. Đó gọi là bạn xuất gia.

3. Bạn hữu không vì lợi ích thì ngày nay thật hiếm có.

‘Bạn hữu không vì lợi ích thì ngày nay thật hiếm có’ nghĩa là: hai hạng bạn hữu này, nếu không vì nguyên nhân, không vì lý do, không do nhân, không do duyên thì thật hiếm có (khó được, vô cùng khó được). Đó là ý nghĩa của câu: ‘Bạn hữu không vì lợi ích thì ngày nay thật hiếm có.’

4. Người chỉ biết lợi ích của mình, tâm không trong sạch.

‘Người chỉ biết lợi ích của mình, tâm không trong sạch’ nghĩa là:

‘Chỉ biết lợi ích của mình’ nghĩa là: vì lợi ích của bản thân, vì chính mình, vì duyên của mình, vì mục đích của mình mà người ta thân cận, kết giao, giao du, lui tới, thường lui tới, gần gũi, cư xử, thực hành, hầu cận, thưa hỏi và chất vấn. Đó là ý nghĩa của câu: ‘Chỉ biết lợi ích của mình.’

‘Người tâm không trong sạch’ nghĩa là: những người đầy đủ thân nghiệp không trong sạch thì gọi là người tâm không trong sạch; đầy đủ khẩu nghiệp không trong sạch thì gọi là người tâm không trong sạch; đầy đủ ý nghiệp không trong sạch thì gọi là người tâm không trong sạch; đầy đủ sát sanh không trong sạch… đầy đủ lấy của không cho không trong sạch… đầy đủ tà hạnh trong các dục không trong sạch… đầy đủ lời nói dối không trong sạch… đầy đủ lời nói chia rẽ không trong sạch… đầy đủ lời nói thô ác không trong sạch… đầy đủ lời nói phù phiếm không trong sạch… đầy đủ lòng tham không trong sạch… đầy đủ tâm sân không trong sạch thì gọi là người tâm không trong sạch; đầy đủ tà kiến không trong sạch thì gọi là người tâm không trong sạch; đầy đủ ý định không trong sạch thì gọi là người tâm không trong sạch; đầy đủ mong cầu không trong sạch thì gọi là người tâm không trong sạch; đầy đủ hướng tâm không trong sạch thì gọi là người tâm không trong sạch; họ là những con người ô uế, thấp kém, hèn hạ, hạ liệt, nhỏ nhen và hạn hẹp.

Đó là ý nghĩa của câu: ‘Người chỉ biết lợi ích của mình, tâm không trong sạch.’

Cnd23. Phân Tích Kinh Sừng Tê Ngưu (Khaggavisāṇasuttaniddesa)
https://wikidhamma.com/Cnd23._Phân_Tích_Kinh_Sừng_Tê_Ngưu_(Khaggavisāṇasuttaniddesa)

26/07/2026

Hãy thân cận bạn học rộng, gìn giữ Chánh pháp, cao quý và có trí mẫn tiệp. Vậy, thế nào là học rộng & giữ gìn Chánh Pháp? Thế nào là cao quý? Thế nào là có trí mẫn tiệp?

1. Bạn Học Rộng & Giữ Gìn Chánh Pháp

‘Hãy thân cận bạn học rộng, gìn giữ Chánh pháp’ nghĩa là: người bạn ấy học rộng, ghi nhớ nhiều và tích lũy nhiều điều đã học.

Những pháp có sự tốt đẹp ở phần đầu, tốt đẹp ở phần giữa, tốt đẹp ở phần cuối, đầy đủ ý nghĩa và ngôn từ, tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn viên mãn và thanh tịnh; những pháp như vậy đã được vị ấy học rộng, ghi nhớ, thuần thục bằng lời, quán sát bằng tâm và thấu triệt vững chắc bằng chánh kiến.

‘Gìn giữ Chánh pháp’ là người gìn giữ Chánh pháp, gồm: Kinh (Sutta), Trùng tụng (Geyya), Giải thuyết (Veyyākaraṇa), Kệ (Gāthā), Cảm hứng ngữ (Udāna), Như thị ngữ (Itivuttaka), Bổn sanh (Jātaka), Pháp vị tằng hữu (Abbhutadhamma) và Vấn đáp (Vedalla).

‘Hãy thân cận bạn học rộng, gìn giữ Chánh pháp’ nghĩa là: nên thân cận, gần gũi, giao du, lui tới, sống cùng và thường xuyên thân cận bạn học rộng, gìn giữ Chánh pháp ấy. Đó là ý nghĩa của câu: ‘Hãy thân cận bạn học rộng, gìn giữ Chánh pháp.’

2. Bạn Cao Quý & Có Trí Mẫn Tiệp

‘Người bạn cao quý và có trí mẫn tiệp’ nghĩa là: người bạn ấy cao quý nhờ giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến.

‘Có trí mẫn tiệp’ nghĩa là: có ba hạng người có trí mẫn tiệp, đó là người có trí mẫn tiệp do học pháp, người có trí mẫn tiệp do hỏi pháp và người có trí mẫn tiệp do chứng đắc.

2.1. Thế nào là người có trí mẫn tiệp do học pháp?

Ở đây, có người đã học thông suốt lời Phật dạy, gồm: Kinh (Sutta), Trùng tụng (Geyya), Giải thuyết (Veyyākaraṇa), Kệ (Gāthā), Cảm hứng ngữ (Udāna), Như thị ngữ (Itivuttaka), Bổn sanh (Jātaka), Pháp vị tằng hữu (Abbhutadhamma) và Vấn đáp (Vedalla).

Do nương nơi sự học ấy mà trí mẫn tiệp phát sanh. Người ấy được gọi là người có trí mẫn tiệp do học pháp.

2.2. Thế nào là người có trí mẫn tiệp do hỏi pháp?

Ở đây, có người thường hỏi về ý nghĩa, về pháp tắc, về đặc tướng, về nguyên nhân và về điều hợp lý hay không hợp lý.

Do nương nơi sự hỏi pháp ấy mà trí mẫn tiệp phát sanh. Người ấy được gọi là người có trí mẫn tiệp do hỏi pháp.

2.3. Thế nào là người có trí mẫn tiệp do chứng đắc?

Ở đây, có người đã chứng đắc bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn thần túc, năm quyền, năm lực, bảy giác chi, Thánh đạo tám ngành, bốn Thánh đạo, bốn Thánh quả, bốn vô ngại giải và sáu thắng trí.

Người ấy đã biết rõ ý nghĩa, đã biết rõ pháp và đã biết rõ ngôn ngữ.

Khi ý nghĩa đã biết rõ thì ý nghĩa hiển lộ; khi pháp đã biết rõ thì pháp hiển lộ; khi ngôn ngữ đã biết rõ thì ngôn ngữ hiển lộ.

Trí tuệ đối với ba phương diện ấy được gọi là Biện tài vô ngại giải.

Người nào không có học pháp, không có hỏi pháp, không có chứng đắc thì làm sao có thể phát sanh trí mẫn tiệp được? Đó là ý nghĩa của câu: ‘Người bạn cao quý và có trí mẫn tiệp.’

Cnd23. Phân Tích Kinh Sừng Tê Ngưu (Khaggavisāṇasuttaniddesa)
https://wikidhamma.com/Cnd23._Phân_Tích_Kinh_Sừng_Tê_Ngưu_(Khaggavisāṇasuttaniddesa)

Lời Phật Dạy Trong Kinh Nguyên Thủy

08/08/2026

07/08/2026

06/08/2026

05/08/2026

04/08/2026

03/08/2026

02/08/2026

28/07/2026

26/07/2026

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Organization

Shortcuts

Share

Category