Ngày 21-03-1959, Mỏ than Na Dương (nay là Công ty TNHH MTV than Na Dương, trực thuộc TKV) được thành lập. Trải qua hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, xí nghiệp đã khai thác hơn 3 triệu tấn than, thành phần nhiên liệu không thể thiếu để sản xuất xi măng, góp phần sông sức vào công cuộc xây dựng đất nước. Phát huy truyền thống cách mạng, những người thợ mỏ hôm nay đang đứng trước trang sử mới khi
ngành than được Chính phủ cho phép đầu tư xây dựng Nhà máy nhiệt điện Na Dương, tạo cơ sở để vực dậy mỏ than Na Dương, với trữ lượng hơn 100 triệu m3. Với đặc điểm là than nâu, ngọn lửa dài, lượng tro lớn, hàm lượng lưu huỳnh cao, nhiệt lượng thấp, than Na Dương chỉ dùng cho các nhà máy sản xuất xi măng. Do vậy, quá trình xây dựng và phát triển của Xí nghiệp than Na Dương cũng thăng trầm cùng các đơn vị tiêu thụ than trong suốt quá trình phát triển. Năm 1968, Nhà máy xi măng Hải Phòng bị giặc Mỹ ném bom phá hoại. Bên cạnh đó, theo yêu cầu của chiến trường, hàng trăm thanh niên, cán bộ, thợ mỏ nô nức lên đường nhập ngũ tham gia đánh Mỹ, số người còn lại theo điều động của cấp trên chi viện cho mỏ than Khánh Hoà, mỏ than Núi Hồng, mỏ than Phấn Mễ và các nông, lâm trường,... Đây là những lý do khiến mỏ than Na Dương phải ngừng sản xuất, thậm chí có lúc đứng trước nguy cơ phải đóng cửa.
Đầu năm 1969, mỏ than Na Dương được khôi phục hoạt động. Từ các mỏ bạn, các nông lâm trường, những người thợ mỏ lại trở Na Dương về làm việc. Toàn thể cán bộ mỏ than Na Dương đã ngày đêm khai thác than để cung ứng cho Nhà máy xi măng Hải Phòng, phục vụ công cuộc tái kiến thiết miền Bắc sau những năm tháng đế quốc Mỹ leo thang bắn phá. Năm 1983, mỏ than Na Dương có thêm khách hàng tiêu thụ lớn, đó là Nhà máy xi măng Bỉm Sơn (nay là Công ty xi măng Bỉm Sơn). Với đơn đặt hàng của bạn hàng mới, sản xuất của mỏ thực sự được mở rộng và phát triển. Thời điểm đó, mỏ than Na Dương là một trong những công trình đầu tư trọng điểm của Nhà nước với các thiết bị sản xuất hiện đại: máy xúc E 2503, máy xúc EKG, máy xúc EKG 5A, xe ôtô Kpaz, ôtô Benlaz 27 tấn và 30 tấn, máy bơm nước chống axít 280 m3/giờ. Khâu vận chuyển than đi tiêu thụ được thực hiện bằng tàu hoả qua tuyến đường sắt Mai Pha - Na Dương. Ngoài nhiệm vụ sản xuất than, mỏ đã mở rộng và phát triển nhiều ngành nghề: sản xuất gạch chỉ đỏ, gạch xi măng lát nền, ngói, gốm sành, gốm sứ, đá xẻ,... vừa đáp ứng nhu cầu xây dựng trong khu vực, vừa giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động (năm 1986, số cán bộ, công nhân viên của mỏ lên tới gần 2.000 người). Trong thập niên cuối thế kỷ XX, sản xuất - kinh doanh của Xí nghiệp than Na Dương có phần bị thu hẹp do lượng khách hàng tiêu thụ than giảm đáng kể. Tháng 4-1990, Nhà máy xi măng Hải Phòng ngừng tiêu thụ than Na Dương do chuyển đổi công nghệ sản xuất. Năm 1993, Nhà máy xi măng Bỉm Sơn giảm lượng tiêu thụ than Na Dương do được nâng cấp, chuyển đổi công nghệ từ sản xuất xi măng lò ướt sang lò khô. Những thay đổi này đã đặt mỏ than Na Dương đứng trước thách thức mới. Trước tình hình đó, năm 1998, Tổng công ty Than Việt Nam lập dự án trình Chính phủ về việc xây dựng Nhà máy nhiệt điện Na Dương với 2 tổ máy có công suất 100 MW. Tạo sức sống mới bằng dự án mới
Ngày 3-12-1998, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định xây dựng Nhà máy nhiệt điện Na Dương. Đây là sự kiện trọng đại đối với cán bộ, công nhân viên Xí nghiệp than Na Dương và nhân dân huyện Lộc Bình. Ngày 2-4-2002, Nhà máy Nhiệt điện Na Dương chính thức được khởi công xây dựng. Đến ngày 25-2-2004, tổ máy số I đã hoàn thành công đoạn lắp đặt và bắt đầu chạy thử. Nhà máy nhiệt điện Na Dương đi vào hoạt động đã tạo cơ hội giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động nhàn rỗi, đem lại niềm vui, hạnh phúc cho các gia đình trên địa bàn. Lúc 17 giờ ngày 4-4-2004, Nhà máy nhiệt điện Na Dương đã bắt đầu sử dụng than Na Dương. Để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ 600 nghìn tấn than/năm, mỗi năm, Xí nghiệp than Na Dương phải khai thác hơn 700 nghìn tấn than nguyên khai và bốc xúc vận chuyển hơn 4 triệu m3 đất đá. Như vậy, trong vòng 5 - 6 năm, khối lượng đất đá bốc xúc vận chuyển và sản lượng than sản xuất, tiêu thụ của xí nghiệp bằng khối lượng thực hiện trong hơn 45 năm qua. Tuy nhiên, do khai thác than ở mỏ lộ thiên, nên than dễ bị cháy, bị phong hoá khi đưa ra khỏi vỉa. Trong khi đó, công tác khai thác than phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết, đặc biệt là mùa mưa. Do vậy, lượng than dự trữ phải đủ lớn để đáp ứng nhu cầu dùng than liên tục, đề phòng trường hợp đặc biệt xảy ra. Nhận thức được khó khăn này, Tổng công ty than Việt Nam, Công ty than nội địa, Nhà máy nhiệt điện Na Dương, nhất là Xí nghiệp than Na Dương đã triển khai đồng loạt nhiều biện pháp phòng ngừa, đảm bảo lượng than cung cấp cho Nhà máy nhiệt điện Na Dương. Trong suốt hơn 45 năm qua, vượt qua bao khó khăn, Xí nghiệp than Na Dương luôn hoàn thành nhiệm vụ được giao. Đến năm 2004, Xí nghiệp than Na Dương đã bốc xúc vận chuyển được 20,45 triệu m3 đất đá, sản xuất 4,79 triệu tấn than nguyên khai, cung cấp cho Nhà máy xi măng Hải Phòng và Công ty xi măng Bỉm Sơn 3,23 triệu tấn than thành phẩm. Đạt được những thành tích trên, ngoài sự đoàn kết, nỗ lực phấn đấu của nhiều thế hệ cán bộ, công nhân viên của xí nghiệp, phải kể đến sự hỗ trợ, giúp đỡ của Bộ Công nghiệp, Tổng công ty than Việt Nam và các cấp lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn, Công ty than nội địa,...
Phát huy những thành quả đã đạt được, toàn thể cán bộ, công nhân viên Xí nghiệp than Na Dương phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ cung ứng than cho sản xuất điện, chủ động khắc phục khó khăn, khai thác triệt để lợi thế, không ngừng đổi mới tư duy trong sản xuất - kinh doanh, tăng cường rà soát lại các tổ chức quản lý và sản xuất, bố trí sắp xếp lại lao động phù hợp với điều kiện sản xuất mới nhằm khai thác hiệu quả khả năng của người lao động với mục tiêu: an toàn - năng suất - chất lượng và hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của thị trường. Từ tháng 6-2004, những dòng điện đầu tiên của Nhà máy nhiệt điện Na Dương đã hoà vào lưới điện quốc gia. Trong giai đoạn tiếp theo, 800 triệu kWh điện từ nhà máy sẽ toả đi khắp mọi miền đất nước, góp thêm sức mạnh cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
