21/04/2026
Liên kết Khu kinh tế Nam Phú Yên – Vân Phong, tạo hạt nhân tăng trưởng mới cho khu vực
Chiều 20/4, trong khuôn khổ kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, thảo luận tại hội trường về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, đại biểu Lê Đào An Xuân, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đã đóng góp ý kiến thảo luận, nhấn mạnh việc cần thiết phải có cơ chế đặc thù cho dải liên hoàn kinh tế biển Nam Phú Yên – Vân Phong nhằm tạo ra hạt nhân tăng trưởng mới cho khu vực.
Còn thiếu đồng bộ về cơ chế
Phát biểu trước Quốc hội, đại biểu Lê Đào An Xuân bày tỏ sự đồng tình cao với các báo cáo của Chính phủ, đồng thời đánh giá cao sự chủ động, linh hoạt trong điều hành của Thủ tướng Chính phủ giữa bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động chưa từng có tiền lệ.
Tuy nhiên, khi nhìn vào kế hoạch phát triển 5 năm tới, đại biểu thẳng thắn nhìn nhận rằng việc thực hiện liên kết vùng hiện vẫn là khâu yếu.
Liên hệ thực tế tại khu vực Duyên hải Nam Trung bộ - Tây Nguyên, cụ thể là giữa Khu kinh tế Nam Phú Yên - tỉnh Đắk Lắk và Khu kinh tế Vân Phong - tỉnh Khánh Hoà đại biểu chỉ ra sự thiếu đồng bộ về cơ chế đang tạo ra những rào cản lớn.
Đại biểu cho biết, về quy hoạch, Khu kinh tế Vân Phong được định hướng là khu kinh tế tổng hợp với kinh tế biển là nền tảng, trọng tâm là cảng trung chuyển quốc tế, logistics, công nghiệp, đô thị, du lịch.
Khu kinh tế Nam Phú Yên có tầm quan trọng không kém, là động lực phát triển chính của tỉnh Đắk Lắk để có thể hướng đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số, với định hướng phát triển thành khu kinh tế biển đa ngành, đa lĩnh vực, trọng tâm là công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp nặng gắn với cảng biển, du lịch sinh thái biển,… là cửa ngõ ra biển ngắn nhất của vùng Tây Nguyên.
Về tương quan địa lý, hai khu kinh tế tiếp giáp nhau. Khu kinh tế Nam Phú Yên có ranh giới phía Nam giáp vùng Bắc Vân Phong. Nếu nhìn ở góc độ từng tỉnh thì là 2 khu kinh tế riêng biệt thuộc 2 địa phương; nhưng nếu nhìn ở quy mô vùng, với định hướng phát triển tầm khu vực và thế giới, đây là một vùng phát triển kinh tế biển thống nhất.
Đại biểu nêu rõ: Dù 2 khu kinh tế có tiềm năng, lợi thế giống nhau, nằm liền kề nhau, định hướng phát triển tương đồng với nhau, tuy nhiên, năng lực cạnh tranh của Khu Kinh tế Nam Phú Yên lại khá hạn chế so với Khu kinh tế Vân Phong. Nguyên nhân là do sự khác nhau về cơ chế, chính sách: Khu kinh tế Vân Phong được hưởng cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội theo Nghị quyết số 55/2022 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù đối với tỉnh Khánh Hòa, hiện đang được nghiên cứu để xây dựng chính sách đặc khu kinh tế, tạo lợi thế rõ rệt trong thu hút đầu tư chiến lược.
Trong khi đó, Khu kinh tế Nam Phú Yên, ở địa bàn khó khăn hơn, lại chưa có cơ chế chính sách tương xứng, dẫn đến khó khai thác hết tiềm năng về vị trí và hạ tầng, khó cạnh tranh và nguy cơ trở thành “vùng trũng” trong thu hút đầu tư ngay cạnh một khu kinh tế phát triển mạnh
Điều này cũng đặt ra vấn đề về tính công bằng trong chính sách phát triển với những đối tượng tương đồng với nhau, thay vì tạo liên kết, có thể dẫn đến cạnh tranh, làm giảm hiệu quả chung của cả vùng.
Đại biểu Lê Đào An Xuân phân tích: Xét riêng về tiềm năng, Khu kinh tế Nam Phú Yên với các ngành nghề được quy hoạch như lọc hóa dầu, luyện kim, năng lượng,… hoàn toàn có thể bổ trợ cho sự phát triển của Khu kinh tế Vân Phong, đồng thời về ranh giới có thể tiếp tục mở rộng hơn nữa cả trên mặt đất và mặt nước.
Hạ tầng của Khu kinh tế Nam Phú Yên cũng đã được đầu tư cơ bản đầy đủ, đặc biệt là Cảng hàng không Tuy Hoà, chỉ cách Vân Phong 49km, với hơn 30 phút di chuyển, công suất quy hoạch đến 2030 đạt 3 triệu hành khách/năm, đến 2050 đạt 5 triệu hành khách/năm, hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách, hàng hóa phục vụ cho cả hai khu kinh tế, không nhất thiết phải đầu tư một sân bay mới ở Khu Kinh tế Vân Phong, tránh lãng phí nguồn lực.
Kiến nghị mô hình liên kết vùng lõi và khu kinh tế - thương mại tự do
Từ những phân tích trên, dưới góc nhìn phát triển vùng, đại biểu cho rằng, Khu kinh tế Nam Phú Yên và Khu kinh tế Vân Phong không nên được nhìn như hai cực phát triển tách biệt, càng không nên để vận hành theo kiểu “mỗi nơi làm một cảng, một sân bay, một khu công nghiệp, rồi cùng đi chào mời một nhóm nhà đầu tư”.
Theo đại biểu Lê Đào An Xuân, cách tiếp cận hiệu quả hơn là xem đây là một dải liên hoàn phát triển kinh tế biển, để nhanh chóng trở thành hạt nhân tăng trưởng mạnh nhất của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên.
Để làm được điều đó, đại biểu kiến nghị Quốc hội, Chính phủ 2 nội dung:
Thứ nhất, nghiên cứu xây dựng cơ chế/phương án kết nối, liên kết Khu kinh tế Nam Phú Yên và Khu kinh tế Vân Phong, xem đây là vùng lõi phát triển kinh tế biển động lực toàn vùng để tối ưu hóa tiềm năng, tạo sự cộng hưởng, bổ trợ lẫn nhau, chia sẻ hạ tầng, chuỗi cung ứng và nguồn nhân lực của 2 khu kinh tế, hướng tới xây dựng, hình thành đặc khu kinh tế thế hệ mới, xứng tầm khu vực và thế giới;
Thứ hai, đánh giá các mô hình phát triển Khu kinh tế tự do, Khu thương mại tự do tại Đà Nẵng, Hải Phòng, Hưng Yên,… cho phép nghiên cứu xây dựng thí điểm mô hình mới về Khu kinh tế - thương mại tự do đối với Khu Kinh tế Nam Phú Yên và vùng lân cận để tạo bước phát triển đột phá, xoá vùng trũng đầu tư cho khu vực này. Điều này hoàn toàn khả thi, và trước đây đã có nhiều nhà đầu tư quốc tế như Tập đoàn Sama Dubai nghiên cứu, đề xuất.
Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk Lê Đào An Xuân nhấn mạnh: Những đề xuất trên nếu được triển khai thì Khu kinh tế Nam Phú Yên - tỉnh Đắk Lắk nói riêng và cụm Khu Kinh tế tọa lạc tại Nam Đắk Lắk – Bắc Khánh Hòa sẽ thật sự trở thành vùng động lực kinh tế biển tổng hợp mới, đủ tầm phát triển ở quy mô quốc gia, khu vực và quốc tế. Đây cũng là nguyện vọng tha thiết của nhiều thế hệ cán bộ và nhân dân tỉnh Đắk Lắk gửi đến Quốc hội và Chính phủ.
( Theo Báo Đắk Lắk)
