16/08/2026
Hướng tới nền tảng số mang bản sắc Việt
Các mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok, Instagram… không chỉ thay đổi cách người dân tiếp cận thông tin, học tập, giao lưu và kết nối mà còn trở thành kênh quảng bá hình ảnh đất nước, con người và bản sắc văn hóa.
Tuy nhiên, hoạt động chia sẻ nội dung, tương tác cộng đồng và kết nối người dùng Việt Nam chủ yếu đang diễn ra trên các nền tảng mạng xã hội do nước ngoài vận hành.
Nhìn ra thế giới, hầu hết các quốc gia có nền kinh tế số phát triển đều sở hữu những nền tảng mạng xã hội, Trung Quốc có WeChat, Douyin, Weibo, Xiaohongshu; Mỹ có Facebook, YouTube, Instagram… Dù các nền tảng toàn cầu ngày càng mở rộng phạm vi ảnh hưởng, những quốc gia này vẫn đầu tư mạnh cho các nền tảng nội địa nhằm thu hút người dùng trong nước, kết nối cộng đồng, phân phối nội dung và hình thành hệ sinh thái số mang bản sắc riêng.
Trong khi đó, Việt Nam chưa có một nền tảng mạng xã hội đủ sức thu hút đông đảo người dùng và tích hợp nhiều tiện ích trong cùng một hệ sinh thái, phần lớn cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng vẫn sử dụng các nền tảng xuyên biên giới để chia sẻ nội dung và tương tác. Sự phụ thuộc này khiến Việt Nam khó làm chủ dữ liệu văn hóa, bị chi phối khả năng tiếp cận người dùng thông qua thuật toán riêng, tạo nguy cơ lệ thuộc dữ liệu và lan truyền các giá trị ngoại lai.
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện hạ tầng văn hóa số, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam xác định xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số là một trong bốn nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam cần có những nền tảng mạng xã hội do doanh nghiệp trong nước phát triển và làm chủ. Theo các chuyên gia về công nghệ số và truyền thông, làm chủ nền tảng là điều kiện quan trọng để làm chủ không gian số, chủ động phân phối nội dung, kết nối cộng đồng và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam.
Thực tế, năm 2019, doanh nghiệp Việt Nam đã ra mắt ứng dụng mạng xã hội Lotus với định hướng lấy nội dung làm trung tâm, hướng đến người dùng trong nước, kết nối các cơ quan báo chí, nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia và người có ảnh hưởng nhằm xây dựng môi trường thông tin chất lượng.
Cùng với Gapo, dù không thành công như kỳ vọng, những dự án này đã thể hiện khát vọng xây dựng mạng xã hội “Make in Vietnam”, làm chủ công nghệ và không gian số của doanh nghiệp Việt Nam. Từ những thử nghiệm này có thể thấy, để hình thành một nền tảng có khả năng cạnh tranh cần chiến lược dài hạn, nguồn lực đủ mạnh và sản phẩm đáp ứng đúng nhu cầu người dùng.
Mới đây, Chính phủ ban hành Nghị định số 277/2026/NĐ-CP ngày 9/7/2026 về hạ tầng văn hóa số, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp công nghệ đầu tư phát triển các nền tảng số phục vụ lĩnh vực văn hóa. Doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển công nghệ số, sản phẩm công nghệ số cùng các sản phẩm, dịch vụ văn hóa số được hưởng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ khi đáp ứng các tiêu chí tương ứng theo quy định của pháp luật.
Đây cũng là thời điểm thuận lợi để doanh nghiệp công nghệ, các nhóm khởi nghiệp và đội ngũ kỹ sư Việt Nam đầu tư xây dựng các nền tảng mạng xã hội do người Việt làm chủ, lấy nhu cầu của người dùng trong nước và các giá trị văn hóa Việt Nam làm trung tâm.
Những nền tảng này vừa tạo không gian chia sẻ nội dung, kết nối cộng đồng và lan tỏa các giá trị văn hóa, vừa có thể trở thành kênh phân phối nội dung số, hỗ trợ các ngành công nghiệp văn hóa tiếp cận công chúng trên môi trường số. Sự đồng hành giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các chủ thể sáng tạo sẽ tạo động lực hình thành hệ sinh thái số mang bản sắc Việt Nam, đáp ứng nhu cầu của người dùng trong nước.
Mỗi nền tảng do doanh nghiệp trong nước đầu tư sẽ góp thêm một “không gian Việt” trên môi trường số, để người Việt kết nối, sáng tạo, chia sẻ nội dung và lan tỏa các giá trị văn hóa, góp phần bảo đảm chủ quyền văn hóa trong kỷ nguyên số, hình thành hệ sinh thái số mang bản sắc Việt Nam.
PHƯƠNG LINH
Các chương trình mang đậm bản sắc văn hóa luôn thu hút đông đảo người xem trên nền tảng số. (Ảnh: KHÁNH AN)
