10/06/2026
Waarom het die Langeberg steeds geen Arbeid- en UIF-kantoor nie?
LIP eis antwoorde van die nasionale regering
Saamgestel deur Theodore van der Merwe
Terwyl President Cyril Ramaphosa en Minister Nomakhosazana M**h praat van sterker arbeidsinspeksies, beter beskerming van werkers en verbeterde dienslewering, sit die mense van die Langeberg steeds met 'n fundamentele vraag:
Waarom het die Langeberg steeds geen permanente Departement van Indiensneming en Arbeid- of UIF-kantoor nie?
Vir duisende werkers, plaaswerkers, seisoenale werknemers, werksoekers en UIF-begunstigdes in Robertson, Ashton, Bonnievale, McGregor en Montagu is dit nie 'n teoretiese debat nie. Dit is 'n daaglikse werklikheid.
Wanneer 'n persoon sy werk verloor, UIF moet eis, 'n arbeidsklagte wil indien of hulp nodig het met enige aangeleentheid wat onder die Departement van Indiensneming en Arbeid val, moet hy of sy steeds die streek verlaat om diens te bekom.
Dit in een van die grootste landboustreke in die Wes-Kaap.
Dit ten spyte van die feit dat gesprekke in die verlede gevoer is om 'n arbeids- en UIF-dienspunt by die Thusong-sentrum in Robertson te vestig.
Volgens inligting tot die beskikking van die Langeberg Independent Party was daar aanvanklik positiewe betrokkenheid rondom die voorstel. Die Langeberg Munisipaliteit sou kantoorruimte beskikbaar stel en die doel was om arbeids- en UIF-dienste nader aan die mense van die streek te bring.
Toe het alles skielik tot stilstand gekom.
Die proses het verdwyn.
Die kantoor het nooit gerealiseer nie.
En die mense van die Langeberg wag steeds.
Die Departement van Indiensneming en Arbeid ressorteer onder die nasionale regering en staan tans onder leiding van Minister Nomakhosazana M**h. Dit is die departement wat verantwoordelik is vir arbeidsinspeksies, die afdwinging van arbeidswetgewing, die administrasie van UIF en die beskerming van werkersregte.
President Cyril Ramaphosa het onlangs aangekondig dat die regering arbeidsinspeksies gaan uitbrei en sterker gaan optree teen werkgewers wat arbeids- en immigrasiewette oortree.
Maar die vraag wat die mense van die Langeberg vra, is eenvoudig:
Hoe gaan hierdie doelwitte bereik word as die streek nie eens oor 'n plaaslike kantoor beskik nie?
Hoe word arbeidsklagtes hanteer?
Hoe word werkers ondersteun?
Hoe word UIF-aansoeke verwerk?
Hoe word inspeksies uitgevoer?
En hoe word die wet afgedwing in 'n streek waar duisende werkers van die landbousektor afhanklik is?
Die gebrek aan 'n plaaslike kantoor raak nie net dienslewering nie. Dit raak toegang tot geregtigheid.
Dit raak werkers wat vroegoggend in die winterkoue moet reis om hulp te kry.
Dit raak werksoekers wat reeds sonder inkomste sit.
Dit raak seisoenale werkers wat op UIF staatmaak om hul gesinne te onderhou.
Dit raak inwoners wat arbeidswanpraktyke wil rapporteer maar nie weet waar om hulp te kry nie.
Terselfdertyd word daar gereeld vrae gevra oor beweerde arbeidswanpraktyke, die uitbuiting van kwesbare werkers en die beweerde indiensneming van persone wat nie oor die nodige dokumentasie beskik om wettig in Suid-Afrika te werk nie.
Indien die President ernstig is oor die toepassing van arbeids- en immigrasiewette, behoort die Langeberg toegang te hê tot die departement wat verantwoordelik is om daardie wette af te dwing.
Raadslid Danny September van die Langeberg Independent Party sê die tyd vir stilbly is verby.
"Die grootste vraag is nie hoeveel inspekteurs daar is nie. Die grootste vraag is waarom die Langeberg steeds sonder 'n plaaslike Arbeid- en UIF-kantoor sit. Duisende mense is van hierdie dienste afhanklik. Ons wil weet waarom die voorgestelde kantoor nooit gerealiseer het nie en waarom die mense van die Langeberg steeds agtergelaat word."
September sê die regering moet verduidelik waarom die proses gestaak is.
"As die regering ernstig is oor werkersregte en dienslewering, moet die Langeberg op dieselfde vlak behandel word as ander streke. Die mense van Robertson, Ashton, Bonnievale, McGregor en Montagu verdien hul eie dienspunt. Hulle behoort nie honderde kilometers te reis vir dienste waarop hulle geregtig is nie."
Die Langeberg Independent Party doen daarom 'n beroep op Minister Nomakhosazana M**h en die Departement van Indiensneming en Arbeid om volledig rekenskap te gee oor:
* Waarom die voorgestelde kantoor in Robertson nooit gevestig is nie;
* Wie die besluit geneem het om die proses te stop;
* Watter alternatiewe plan vir die Langeberg bestaan;
* Hoeveel inwoners jaarliks van arbeids- en UIF-dienste gebruik maak;
* En wanneer die streek uiteindelik sy eie arbeids- en UIF-kantoor gaan kry.
Want vir die mense van die Langeberg gaan dit nie meer net oor arbeidswetgewing nie.
Dit gaan oor toegang tot die staat self.
