25/08/2026
Szczepienie lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie
W dniach 4–5 września 2026 r. na terenie części nadleśnictw nadzorowanych przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Toruniu, we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego, zostanie przeprowadzona akcja doustnego szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie. Szczepionki będą zrzucane z samolotów na tereny niezabudowane – przede wszystkim lasy, pola, łąki i nieużytki. Mieszkańcy proszeni są o zachowanie ostrożności oraz pozostawianie znalezionych przynęt w miejscu ich wyłożenia.
Wścieklizna jest jedną z najgroźniejszych chorób odzwierzęcych. Wywołujący ją wirus atakuje ośrodkowy układ nerwowy, a na zakażenie narażone są wszystkie gatunki ssaków, w tym ludzie. Po wystąpieniu objawów klinicznych choroba niemal zawsze prowadzi do śmierci. W Polsce jej głównym rezerwuarem pozostaje lis rudy, dlatego ograniczanie występowania wirusa w populacji tych zwierząt ma podstawowe znaczenie dla ochrony zdrowia ludzi, zwierząt domowych, gospodarskich oraz innych dzikich ssaków.
Jak działa szczepionka?
Preparat zostanie umieszczony w brązowo-zielonych przynętach przypominających niewielkie, kwadratowe batoniki o wielkości około 4,5 cm. Ich zewnętrzna część wykonana jest z masy mięsno-rybnej, której zapach ma zachęcić lisa do podjęcia przynęty. Wewnątrz znajduje się blister zawierający płynną szczepionkę.
Po przegryzieniu blistra preparat ma kontakt z błoną śluzową jamy ustnej zwierzęcia, pobudzając jego układ odpornościowy do wytworzenia odporności przeciwko wirusowi wścieklizny. Szczepienie lisów ogranicza możliwość dalszego rozprzestrzeniania się choroby i zmniejsza ryzyko jej przeniesienia na inne zwierzęta oraz człowieka.
Gdzie zostanie przeprowadzona akcja?
Szczepieniami zostaną objęte:
• powiat brodnicki;
• powiat rypiński;
• powiat lipnowski;
• powiat włocławski;
• powiat golubsko-dobrzyński;
• powiat aleksandrowski;
• powiat radziejowski;
• w powiecie wąbrzeskim – gminy Książki, Dębowa Łąka i Ryńsk;
• w powiecie toruńskim – gminy Obrowo, Lubicz i Czernikowo.
Nie należy dotykać przynęt
Podstawową zasadą bezpieczeństwa jest pozostawienie znalezionej przynęty w miejscu, w którym została zrzucona. Nie należy jej dotykać, podnosić, przenosić, otwierać ani niszczyć. Przynęta, na której pozostanie zapach człowieka, może nie zostać podjęta przez lisa, a tym samym nie spełni swojej funkcji.
W czasie zrzutu szczepionek, czyli 4–5 września, zaleca się ograniczenie przebywania na objętych akcją terenach niezabudowanych. Akcja nie oznacza jednak wprowadzenia zakazu wstępu do lasu. Po zakończeniu zrzutu można korzystać z terenów leśnych, pamiętając o niezbliżaniu się do znalezionych przynęt i przestrzeganiu zaleceń służb weterynaryjnych.
Przez dwa tygodnie od dnia zrzucenia szczepionek psy należy wyprowadzać wyłącznie na smyczy, a koty trzymać w zamkniętych pomieszczeniach. W tym samym okresie nie powinny być organizowane polowania z udziałem psów. Przynęty przeznaczone są dla lisów wolno żyjących i nie należy podawać ich zwierzętom domowym.
Co zrobić w przypadku kontaktu ze szczepionką?
Jeżeli dojdzie do kontaktu z przynętą lub płynną zawartością szczepionki, narażone miejsce należy dokładnie umyć wodą z mydłem. W przypadku przedostania się płynu do oczu, jamy ustnej lub nosa albo jego kontaktu z otwartą raną miejsce ekspozycji trzeba niezwłocznie przemyć.
Każdy kontakt człowieka z płynną zawartością szczepionki należy zgłosić służbom epidemiologicznym lub medycznym – właściwej stacji sanitarno-epidemiologicznej, szpitalowi zakaźnemu albo przychodni. Przypadki kontaktu zwierząt domowych lub gospodarskich ze szczepionką powinny zostać zgłoszone służbom weterynaryjnym.
Skuteczność całej akcji zależy również od odpowiedzialnego zachowania mieszkańców. Pozostawienie przynęt w miejscu zrzutu zwiększa szansę, że zostaną odnalezione i pobrane przez lisy. W ten sposób szczepienie dzikich zwierząt tworzy barierę ograniczającą rozprzestrzenianie się śmiertelnie niebezpiecznej choroby.
Termin akcji może ulec zmianie w przypadku niesprzyjających warunków atmosferycznych lub z innych przyczyn niezależnych od organizatorów.
Opracowano na podstawie komunikatu Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii.
Honorata Galczewska
Rzecznik prasowy
RDLP w Toruniu
📷Łukasz Gwiździel
