Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk - IRWiR PAN

02/09/2026

W ramach projektu realizowanego we współpracy z Fundacja Dom Kultury łączymy badania z działaniem. Efektem jest ogród warzywny, który powstał w jednym z warszawskich zakładów karnych.

W sierpniu panie zaangażowane w projekt odwiedziły F Spółdzielcza Farma Most , gdzie mogły zobaczyć, jak rosną warzywa uprawiane w sposób naturalny. Był to również czas na wspólnie przygotowany posiłek z lokalnych warzyw — i na rozmowę przy stole.

Dla nas, badaczy, to swego rodzaju naturalny eksperyment. Jego wyniki zaprezentujemy już niebawem na konferencji.

Więcej o projekcie:

https://inkubatorpomyslow.org.pl/innowacje/od-wieziennego-warzywniaka-do-samodzielnosci/

01/09/2026

Ukazał się nowy numer kwartalnika „Wieś i Rolnictwo” – 2(211)/2026.

W najnowszym wydaniu sześć tekstów poświęconych różnym wymiarom współczesnej wsi i rolnictwa – od odporności społeczności lokalnych i przyszłości ukraińskiego rolnictwa po bezpieczeństwo pracy, przemiany krajobrazu wiejskiego, aktywność kobiet i system wsparcia gospodarstw rolnych.

Prof. dr hab. Maria Halamska – „Społeczność lokalna w sytuacji kryzysowej. Ćwiczenia z rezyliencji”

Jak lokalne społeczności reagują na kryzys i co decyduje o ich zdolności do radzenia sobie z nagłymi zmianami?

https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/article/view/1070

Dr Vitaliy Krupin – „Dualizm strukturalny rolnictwa Ukrainy jako wyzwanie dla europejskiego modelu agrarnego. Perspektywa integracji z Unią Europejską”

Autor analizuje specyfikę struktury ukraińskiego rolnictwa oraz wyzwania, jakie może ona stawiać przed integracją Ukrainy z UE i europejskim modelem rolnictwa.

https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/article/view/1071

Dr Anetta Zielińska i dr hab. Joanna Domagała, prof. SGGW – „Determinanty wypadków przy pracy w polskim rolnictwie w ujęciu nurtu ekonomicznego”

Autorki przyglądają się wypadkom w rolnictwie z perspektywy ekonomicznej, analizując czynniki wpływające na bezpieczeństwo pracy w gospodarstwach.

https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/article/view/1072

Dr inż. Anna Długozima i mgr inż. Dominik Gapiński – „Wpływ urbanizacji na zachowanie cech tradycyjnego krajobrazu wiejskiego Mazowsza – porównanie gmin Stare Babice i Boguty-Pianki”

Porównanie dwóch mazowieckich gmin pokazuje, jak procesy urbanizacyjne wpływają na zachowanie tradycyjnych cech wiejskiego krajobrazu.

https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/article/view/1073

Dr Barbara Kiełbasa i dr Renata Śliwa, prof. UKEN – „Koła gospodyń wiejskich w Polsce jako przykład platformy społecznej aktywującej zasoby przedsiębiorczości kobiet”

Autorki analizują koła gospodyń wiejskich jako przestrzeń aktywizacji społecznej i rozwijania przedsiębiorczości kobiet.

https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/article/view/1074

Numer zamyka tekst prof. dr. hab. Sebastiana Stępnia – „Różne oblicza systemu wsparcia gospodarstw rolnych w Unii Europejskiej. Rozważania na marginesie książki Adriana Sadłowskiego, Transmisja płatności bezpośrednich w procesach alokacji i podziału w rolnictwie”.

Autor podejmuje problem funkcjonowania i konsekwencji systemu wsparcia gospodarstw rolnych w Unii Europejskiej.

https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/article/view/1075

Cały numer dostępny jest tutaj:
https://kwartalnik.irwirpan.waw.pl/wir/issue/view/79

30/08/2026

W sierpniu Łukasz Komorowski, Aleksandra Pawłowska i Monika Stanny uczestniczyli w IGU Regional Conference 2026 w Stambule, organizowanej pod auspicjami International Geographical Union.
Podczas konferencji przedstawiliśmy wyniki naszych najnowszych badań. Szczególnie cenna była dyskusja w sesji poświęconej zmianom klimatu, podatności i adaptacji. Razem z prof. Niną Siu Ngan Lam z The Chinese University of Hong Kong oraz z Louisiana State University rozmawialiśmy o tym, jak mierzyć podatność i odporność obszarów wiejskich na zjawiska nadzwyczajne. Różne konteksty – krajowe – prowadzą do podobnych pytań metodologicznych: co decyduje o tym, że jedne obszary są bardziej podatne na zakłócenia, a inne mają większą zdolność do adaptacji? To była bardzo dobra okazja do skonfrontowania naszego podejścia z doświadczeniami innych zespołów oraz do rozmowy o możliwościach porównań międzynarodowych i dalszej współpracy badawczej.

🌍 IGU Regional Conference 2026: https://www.irc2026.org/en/

28/08/2026

Dziś podczas Campus Polska Przyszłości dr hab. Sławomir Kalinowski, prof. IRWiR PAN, wziął udział w dyskusji „Gdzie rodzą się nowe napięcia i konflikty społeczne i jak im zapobiec?”.

Rozmowa dotyczyła źródeł narastających napięć społecznych – nierówności, poczucia braku bezpieczeństwa i wpływu na własne życie, kryzysów, migracji, dezinformacji oraz polaryzacji. Dyskutowano również o tym, jak odpowiednio wcześnie rozpoznawać sygnały konfliktów oraz jaką rolę w ich ograniczaniu mogą odgrywać państwo, samorządy, media, edukacja i organizacje społeczne.

W panelu, prowadzonym przez Renatę Kim, udział wzięli także Iwona Chmura-Rutkowska i Leszek Jażdżewski.

26/08/2026

Dołącz do zespołu IRWiR PAN!

Ogłaszamy konkurs na stanowisko adiunkta/adiunktki w dyscyplinie ekonomia i finanse w Zakładzie Modelowania Ekonomicznego.

Szukamy osoby posiadającej stopień doktora, która zna zaawansowane metody analizy statystycznej i ekonometrycznej oraz biegle posługuje się narzędziami takimi jak R, Stata, GAMS/MPSGE lub GEMPACK. Dodatkowym atutem będzie doświadczenie w międzynarodowych projektach badawczych, badaniach ankietowych i ewaluacji polityk publicznych.

Oferujemy pracę w interdyscyplinarnym zespole, udział w krajowych i międzynarodowych projektach, możliwość rozwijania własnych kierunków badawczych oraz wsparcie w przygotowaniu do postępowania habilitacyjnego.

Wymiar zatrudnienia: 1/2 etatu
Planowany początek pracy: 1 października 2026 r.
Miejsce pracy: Pałac Staszica w Warszawie
Termin składania zgłoszeń: 24 września 2026 r.

Dokumenty należy przesłać na adres [email protected], wpisując w tytule wiadomości: „Konkurs na stanowisko adiunkta w ZME”.

26/08/2026

Podczas Zjazdu Sieci Kooperatyw Spożywczych, który odbył się pod koniec lipca 2026 roku, zaprezentowano papierowe wydanie komiksu „Soil Sisters. W kierunku polityki rolnej uwzględniającej kwestie płci”.

Publikacja powstała w ramach projektu i przedstawia historie rolniczek produkujących żywność zgodnie z zasadami agroekologii w różnych krajach Unii Europejskiej. Komiks jest ciekawym przykładem upowszechniania wyników badań poza środowiskiem naukowym.

Bezpłatną wersję cyfrową można pobrać ze strony projektu. Zachęcamy do lektury i udostępniania komiksu w lokalnych społecznościach – o tym, kto naprawdę produkuje naszą żywność, warto rozmawiać szerzej niż tylko w gronie badaczek i badaczy.

Zjazd Sieci Kooperatyw Spożywczych:
https://siec-kooperatyw.pl/dzialania/zjazdy-sks/

Komiks „Soil Sisters”:
https://hub.urgenci.net/resource/pol-soil-sisters-comic-book/

25/08/2026

Nakładem Palgrave Macmillan ukazała się monografia „Innovation and the Future of Rural Development in Europe: Understanding the Science-Society-Policy Interface from a Local and Regional Perspective”, poświęcona przemianom europejskich obszarów wiejskich.

Redaktorami tomu są dr Dominique Barjolle (ETH Zürich), dr hab. Paweł Chmieliński, prof. IRWiR PAN, oraz dr David Miller (James Hutton Institute).

Dwanaście rozdziałów pokazuje, jak obszary wiejskie odpowiadają na zmiany gospodarcze, środowiskowe, technologiczne i społeczne. Autorzy podejmują m.in. zagadnienia unijnej polityki rozwoju wsi, cyfryzacji, partycypacyjnego zarządzania, przyszłości regionów górskich oraz innowacji lokalnych i sektorowych.

W książce znalazł się również rozdział poświęcony zróżnicowaniu polskiej wsi, przygotowany przez Barbarę Wieliczko, Katarzynę Gizińską, Agnieszkę Kurdyś-Kujawską i Pawła Chmielińskiego.

Publikacja łączy perspektywę europejską, regionalną i lokalną, wskazując na znaczenie współpracy nauki, administracji i społeczności lokalnych w kształtowaniu przyszłości obszarów wiejskich.

Palgrave Macmillan has published “Innovation and the Future of Rural Development in Europe: Understanding the Science-Society-Policy Interface from a Local and Regional Perspective”, a volume devoted to the transformation of Europe’s rural areas.

The book is edited by Dr Dominique Barjolle (ETH Zürich), Paweł Chmieliński, PhD, DSc, Associate Professor at IRWiR PAN, and Dr David Miller (James Hutton Institute).

Its 12 chapters examine how rural areas are responding to economic, environmental, technological and social change. The contributors address EU rural policy, digitalisation, participatory governance, the future of mountain regions, and local and sectoral innovation.

The volume also includes a chapter by Barbara Wieliczko, Katarzyna Gizińska, Agnieszka Kurdyś-Kujawska and Paweł Chmieliński on the diversity of Poland’s rural areas.

Bringing together European, regional and local perspectives, the book highlights the role of cooperation between researchers, policymakers and local communities in shaping the future of rural areas.

Więcej informacji:
More information:
https://link.springer.com/book/9783032225696

23/08/2026

Po raz pierwszy głos rolniczek na Kongresie Kobiet!
Już 5 września w Krakowie, podczas Kongresu Kobiet, odbędzie się Okrągły Stół Rolniczek pt. „Kobiety a bezpieczeństwo żywnościowe Polski”.
To ważny moment: po raz pierwszy na Kongresie Kobiet osobne miejsce zyska temat rolniczek - kobiet, które współtworzą bezpieczeństwo żywnościowe, rozwój wsi i odporność rolnictwa w czasach kryzysów. IRWiR PAN jest partnerem merytorycznym tego wydarzenia. Będziemy rozmawiać o pracy, wiedzy, odpowiedzialności i sprawczości kobiet prowadzących i współprowadzących gospodarstwa. O barierach, zasobach, doświadczeniach kobiet z Polski i Ukrainy oraz o tym, jak lepiej usłyszeć głos rolniczek w debacie publicznej.
Spotkanie wpisuje się także w przygotowania do Międzynarodowego Roku Kobiet w Rolnictwie 2026, ogłoszonego przez Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO).
Zapraszamy do rozmowy o kobietach, bez których nie ma bezpieczeństwa żywnościowego. Chcesz dołączyć, a nie wiesz, gdzie się zapisać? Napisz do nas, pomożemy.
(plakat wytworzony z udziałem ChatGPT)

21/08/2026

Jak zmienia się współpraca i pomoc sąsiedzka na polskiej wsi wraz z odchodzeniem od rolniczego charakteru lokalnych społeczności?

Dr Aleksandra Bilewicz w artykule opublikowanym w „Journal of Contemporary Ethnography” analizuje doświadczenia mieszkańców dwóch wsi różniących się stopniem agraryzacji. Badania pokazują, że choć kontakty i współpraca sąsiedzka słabną, część ich form nie zanika, lecz dostosowuje się do nowych warunków życia i pracy.

Autorka wskazuje, że znaczenie mają nie tylko procesy dezagraryzacji, ale również mechanizacja rolnictwa, rozwój gospodarstw o charakterze przedsiębiorczym, zróżnicowanie społeczne oraz rosnąca rola mediów elektronicznych.

Artykuł „Decline and transformation of cooperation in two rural communities in Poland in the context of deagrarianisation” ukazał się w „Journal of Contemporary Ethnography”.

🔗

The aim of this article is to analyse how members of two rural communities—one with a more, and one with a less agrarian character—experience the decline of coo...

20/08/2026