11/05/2026
Kleszcze - łac. Ixodida
Obalimy dziś parę mitów dotyczących tych "upierdliwych" stworzeń oraz podamy parę faktów na ich temat.
W taksonomii zwierząt kleszcze to rząd pajęczaków 🕷️, a podgromada roztocze, czyli są bliskimi kuzynami pająków. Kleszcze zbudowane są z dwóch części:
1. Gnatosoma - głowa 🙆.
2. Idiosoma - cała reszta (szczegółowo jest to opisane na zdjęciu).
Na pierwszą część, czyli gnatosomę składają się głaszczki, które pełnią rolę narządów zmysłu 👃 i hypostom. I to właśnie hypostomem kleszcz wbija 💉się w skórę swojego żywiciela. Natomiast na drugą część, czyli idiosomę składają się: odnóża kroczne na których są malutkie "haczyki"🪝które pomagają "przyczepiać się" do żywiciela, tarczka grzbietowa 🛡️, za której pomocą możemy rozpoznać płeć kleszcza, przytarcze i uwaga zawór analny, który służy do wydalania odchodów 💩 (nie jest co prawda na zdjęciu wyrysowany, ale musicie uwierzyć, że coś takiego tam jest 😅).
Kleszcze możemy podzielić na:
-kleszcze twarde / kleszcze właściwe (Ixodidae) - częściej pasożytują na ssakach i człowieku,
-kleszcze miękkie / kleszcze obrzeżkowate (Argasidae) - częściej pasożytują na ptakach.
Na świecie 🌎 występuję około 800 gatunków kleszczy, natomiast w Polsce 🇵🇱 stwierdzono tylko lub aż 19 gatunków tych małych stworzonek.
Stadia rozwojowe kleszcza:
1.Jajko 🥚
2.Larwa 🐛
3.Nimfa
4.Imago 🪲
Pełny cykl rozwoju trwa około 2-3 lata. W ciągu całego życia musi on trafić trzy razy na gospodarza, aby móc zamknąć cykl rozwojowy. A kolejną ciekawostką jest to, że w fazie larwy posiada tylko 3 pary odnóży, natomiast w fazie nimfy wyrasta mu 4 para odnóży.
A teraz fakty i mity:
⛔MIT:
Kleszcze skaczą / spadają z drzew 🌲.
✅FAKT: Kleszcz ma większą szanse, znaleźć swojego żywiciela w trawach ☘️ lub zakrzaczeniach niż na drzewie. Nie potrafią też skakać, a "głodny" kleszcz nie ma wystarczająco energii by wspinać się na drzewo.
⛔MIT:
Kleszcze częściej atakują ludzi ubranych w jasną odzież 🟨🟧🟥.
✅FAKT:
Kleszcze są ślepe 👀, nie mogą więc zobaczyć żywiciela, ale mogą go wyczuć za pomocą organu Hallera, który wyczuwa temperaturę 🌡️ i drgania podłoża. To zupełny przypadek, że to akurat Ty zostałeś żywicielem kleszcza, kolor nie ma nic do tego. Na jasnej odzieży szybciej go znajdziemy, stąd wziął się ten mit.
⛔MIT:
Wbitego kleszcza trzeba posmarować tłuszczem, gorącym woskiem, podpalić 🔥 itp.
✅FAKT:
NIE MOŻNA TEGO ROBIĆ. Kleszcza trzeba usunąć pesetą lub dedykowanymi do tego przyrządami szybkim ruchem, a następnie zdezynfekować ranę. Smarując kleszcza tłuszczem, olejkami, przygniatać lub przypalać wywołamy u niego reakcję stresową i może zwymiotować 🤮 nam do organizmu.
⛔MIT:
Kleszcze są aktywne wiosną 🌸 i latem 🌞.
✅FAKT:
Kleszcze są aktywne cały czas, nawet zimą ❄️.
⛔MIT:
Człowiek jest głównym żywicielem kleszcza.
✅FAKT:
Człowiek nie jest głównym żywicielem kleszcza, to zupełny przypadek, że się do nas "przyczepił". Byliśmy po prostu w złym miejscu i w złym czasie.
✅FAKT:
-Nie każdy kleszcz przenosi boleriozę.
-Kleszcz nie choruje 😷 na boleriozę, a jest jedynie nosicielem dla bakterii, która ją wywołuje.
-Nie ma szczepionki na boleriozę (póki co).
-Jest szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) 💉.
-Kleszcze są pożywieniem dla innych zwierząt np. ptaków 🦅.
-Kleszcze można spotkać nie tylko w lasach 🌲, ale i na łąkach 🌹, w parkach, polanach, wszędzie tam, gdzie rośnie trawa ☘️ lub krzewy.
A poniżej zdjęcia samicy kleszcza łąkowego. A skąd wiemy, że to samica? U samic ♀️ tarczka grzbietowa zajmuję niewielką część idiosomy ("dupki"🍑), a u samca ♂️ całą.
Fot. Magdalena Błaszczyszyn-Kubacka
Fot. https://www.researchgate.net/.../Kleszcz-nie-taki-grozny... (schemat budowy kleszcza).
