12/06/2026
Burundi : ubukene bwâibidandazwa, guhunga igihugu kwâabakozi bâinararibonye, gupfungwa bidaciye mu mategeko⊠abepisikopi ba katolika bashikirije icegeranyo gikomeye cerekana ibibazo vyugarije igihugu
RADIO TV BUNTU
Bujumbura, 10 ruheshi 2026 â Mu nama yabo isanzwe yabereye i Bujumbura kuva kwâitariki ya 1 gushika ku rya 5 ruheshi, abepisikopi katolika bâUburundi barashikirije ishusho iteye amakenga yâukuntu igihugu cifashe mu vyâubutunzi, imibano nâinzego za Leta. Naho bemera ko muri rusangi amahoro nâumutekano bihari, bavuga ko ubuzima bwâabanyagihugu buriko burarushiriza kuba bubi, bitewe nâubukene bwâibidandazwa nâibikoresho nkenerwa, guhunga igihugu kwâincabwenge n'abahinga, hamwe n'ihonyangwa ry'uburenganzira shimikiro. Iyo tangazo ryashizwe ahabona ku wa kabiri, igenekerezo rya 9 ruheshi.
Muri urwo rwandiko, inama nkuru yâabepisikopi katolika bâUburundi (CECAB), irongowe na Musenyeri Joachim Ntahondereye, umwepiskopi wa Diyoseze ya Muyinga, yarerekanye amakenga akomeye ku bijanye nâukuntu ubuzima bwa misi yose bwâAbarundi buriko burarushiriza kuzimba.
Ingorane zibandanya zunyuna
Abepisikopi bavuga ko hakiriho ubukene bwâibintu bikora ku nzego nyinshi zikomakomeye. Ibitoro biracagoye kuboneka, kandi imiti irabura mu bitaro nâamavuriro mato mato meshi. Vyongeye, hari nâubukene bwâibindi bidandazwa vya nkenerwa, ivyo bikaba biriko birarushiriza kuremerera imiryango myinshi.
Nkâuko babivuga, iduga ridahagarara ryâibiciro ryâibintu ntirijana nâukwiyongera kwâimishahara canke amafaranga yinjizwa nâabanyagihugu, bigatuma benshi badashobora kwironsa ivyo bakeneye mu buzima bwa misi yose.
Uburimyi, amabarabara nâubutunzi mu ngorane
Abo bihebeye Imana barerekanye kandi ingorane ziri mu gisata câuburimyi. Umwimbu wâigihe c'impeshi giheruka ntiwagenze nkâuko vyari vyitezwe, cane cane kubera ifumbire yatanzwe itevye hamwe nâimvura itaguye neza.
CECAB iranegura kandi ukwononekara kwâamabarabara. Ivyo, bifatanije nâubukene bwâibitoro, bituma uruja nâuruza rwâabantu nâibidandazwa rugorana cane, bigahungabanya ibikorwa vyâubutunzi.
Abafise ubumenyi bariko barata igihugu
Ayandi makenga akomeye: umurindi munini w'abari bafise inguvu bariko barata igihugu. kwâabahitamwo kuva mu Burundi baja kurondera ubuzima bwiza ahandi. Abaganga, abigisha, urwaruka rwize nâabakozi ba Leta benshi bariko barata igihugu.
Ku bwâabepisikopi, ukwo guhunga kwâabafise ubumenyi nâubuhinga gushira mu kaga ibisata vyâiterambere kandi kugatuma inzego za Leta zigoyagoya.
Ubwigenge, igitsure ca poritike nâimibano
Iryo tangazo, ryerekana kana kandi ibikorwa bamwe bamwe babona ko biteye amakenga. Abepisikopi baranegura ibikorwa vya Leta canke vyâintwaro bitunganywa ku misi yâamasengesho yo kuw'Imana, bikabuza abakristu kuja mu misa y'uw'Imana.
Baranagaruka ku ntererano bavuga ko zisabwa canke zigategekwa abanyagihugu kugira zifashe imigambwe, mbere harimwo nâabatari abanywanyi bayo. Ku bwabo, ivyo bituma hibazwa nimba ihame ryâukwubahiriza ubwisanzure bw'imigambwe myinshi bwoba bwubahirizwa nkâuko ritegekanijwe nâibwirizwa shingiro.
Umutekano nâubutungane birateye amakenga
Mu vyâumutekano, CECAB ivuga ko ihagaritswe umutima nâibiziga bibandanya gutorwa mu bice bitandukanye vyâigihugu ata bantu bafatwa canke ngo hamenyekane ababigizemwo uruhara.
Abepisikopi bananegura kandi ikibazo câabantu bagumizwa mwâibohero naho ubutungane bwoba bwarabejeje canke barangije ibihano vyabo. Bavuga ko ivyo vyerekana ko ubutegetsi butagendera ku mategeko.
Amatati yasubiriye kwaduka hagati ya Ekleziya na Leta
Kenshi ivyashikirijwe nâabepisikopi bâUburundi vyagiye bitera impari muri poritike. Muri nyakanga 2019, W***y Nyamitwe, ico gihe yari ajejwe kumenyesha amakuru mu biro vyâumukuru wâigihugu ku butegetsi bwa Pierre Nkurunziza, yaraneguye cane bamwe mu bepisikopi katolika.
Mu butumwa yashize ku rubuga X, yavuze ati: « Hari abepisikopi bamwe bakwiye gukurwa mw'ibanga ryâubwepiskopi kuko vyabaye akamenyero: uko amatora yegereza, baca basuka urwanko biciye mu butumwa bwo guturira. Mbega ntibisanzwe bizwi kandi ko atari bo karorero k'ubweranda? »
Ayo majambo yaciye avyura impari nyinshi mu mashirahamwe adaharanira inyungu za poritike no mu bakurikirana ibibera mu Burundi, babona ko agaragaza ukutumvikana kwama kuboneka hagati ya Ekleziya Gatolika nâabategetsi bamwe bamwe.
Akamo ko gutegeka neza igihugu
Kuri izo ngorane zose, abepisikopi katolika bahamagarira inzego za Leta, abanyeporitike nâabacamanza gufata ingingo zihuta zo guteza imbere imibereho yâabanyagihugu no kwubahiriza uburenganzira bwabo.
Ku bwa CECAB, iterambere ryâUburundi rishimikiye ku ntwaro ibereye, ukwubahiriza umwidegemvyo, ubutungane no gukorera ineza rusangi.