02/09/2026
𝗪𝘆𝘀𝗼𝗰𝘇𝘆𝘇𝗻𝗮 𝗘𝗹𝗯𝗹𝗮̨𝘀𝗸𝗮 𝗼𝗱 𝗔 𝗱𝗼 𝗭! | 𝗕 𝗷𝗮𝗸 𝗯𝘂𝗸
Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej zaskakuje tajemniczymi leśnymi ścieżkami i panoramicznymi widokami. Liczne szlaki piesze i rowerowe prowadzą przez najbardziej atrakcyjne turystycznie wzgórza między Elblągiem a Tolkmickiem. Wspólnie z Dziennik Elbląski kontynuujemy nasz cykl „Wysoczyzna Elbląska od A do Z!” 😎👇
𝗣𝘂𝘀𝘇𝗰𝘇𝗮 𝗹𝗶𝘀́𝗰𝗶𝗮𝘀𝘁𝗮
Lasy Wysoczyzny Elbląskiej, rozciągające się rozległymi kompleksami głównie w jej północno – zachodniej części, to w olbrzymiej większości lasy liściaste, rosnące na bardzo urozmaiconych i żyznych siedliskach, z bogatym składem gatunkowym drzew i krzewów. Rosną tu: buk, dęby (szypułkowy, bezszypułkowy i czerwony), grab, lipy (drobni– i szerokolistna), brzoza, olcha, wiązy (górski, szypułkowy i pospolity), jesion, klony (zwyczajny i jawor), wierzby i topole, jarząb, robinia, dzikie jabłonie i grusze, trześnia. Wśród krzewów najczęściej spotykamy czarny bez, leszczynę, trzmielinę, czeremchę, kalinę; rzadziej bez koralowy, szakłak, suchodrzewy i inne gatunki. Urozmaicają ten zestaw, choć w mniejszym udziale, drzewa iglaste: świerk, jodła, sosna, modrzew, daglezja, choina kanadyjska.
Puszcza ta porasta niezwykle dynamicznie rzeźbiony obszar, pocięty głębokimi i stromymi wąwozami, dnem których wartko płyną, nieustannie meandrując, liczne strumienie i potoczki.
W lasach liściastych wyraźnie zaznacza się aspekt sezonowy, szczególnie runa, drzew i krzewów. Wczesną wiosną, nim gęste listowie zamknie sklepienie puszczy, znacząco ograniczając dostęp światła, dno lasu pokrywa się kolorowym kobiercem spieszących z kwitnieniem roślin runa – przylaszczek, zawilców, kokoryczy czy ziarnopłonów. Natomiast jesienią, usypiający z wolna las płonie symfonią najpiękniejszych barw.
Głównym gatunkiem lasotwórczym na Wysoczyźnie Elbląskiej jest buk zwyczajny, który osiąga tu północno–wschodnią granicę naturalnego zasięgu na naszym kontynencie. Trzeba wiedzieć, że gatunek ten zajął miejsce wyrąbanych przed kilkuset laty drzewostanów dębowych; jedna z współczesnych teorii dendrologicznych głosi, iż obecnie buk zaczyna wycofywać się z powrotem ku zachodowi.
𝗕𝘂𝗸 – 𝗸𝗿𝗼́𝘁𝗸𝗮 𝗽𝗿𝗲𝘇𝗲𝗻𝘁𝗮𝗰𝗷𝗮
Przyjrzyjmy się dziś bliżej temu gatunkowi, choć może bardziej w nietypowych aspektach. Majestatyczne, okazałe drzewo o gładkiej korze, najpiękniej chyba wygląda w czasie rozwoju liści, gdy niewielkie, jasnozielone listki nie zakrywają jeszcze całej urody wysmukłych, srebrnych pni i fantastycznie poskręcanych konarów.
W mitologii rzymskiej buk uchodził za symbol płodności. I zresztą przez wieki czczony był jako drzewo opiekuńcze i przepędzające złe moce. Cyceron, stając w jednej swych mów w obronie niszczonych lasów, przywołuje właśnie ten gatunek drzewa. Ponoć pierwszy f***t miał być wykonany z drewna bukowego i stąd nazwa tego instrumentu o ciemnej, nosowej barwie („fagus” znaczy po łacinie: buk).
Buk zwyczajny może żyć do 350 lat, jednak tak sędziwe okazy spotyka się rzadko. Najgrubszy i zapewne jeden z najstarszych buków w Polsce rośnie w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, miejscowości Strzybnik, w obrębie zapuszczonego parku dworskiego. Jest to buk odmiany czerwonolistnej. Obwód niskiego, guzowatego pnia tego potężnego drzewa o osobliwym pokroju wynosi niespełna siedem metrów, rozpiętość szeroko rozpostartej korony sięga 32 metrów (!), a wiek olbrzyma szacowany jest na około 250 lat.
Buk najlepiej odnawia się naturalnie, z samosiewu, pod okapem starego drzewostanu. Obfite owocowanie powtarza się co 5 – 10 lat. Orzeszki bukowe są jadalne i stanowią przysmak wielu zwierząt (sójek, wiewiórek czy dzików), które nieświadomie przyczyniają się do ich rozsiewania. Jednakże u człowieka nasiona buka, spożyte w nadmiernej ilości, mogą spowodować zatrucie.
Buk przez całe swe życie rośnie bez pośpiechu (najwolniej w młodości), najintensywniejszy wzrost trwa do około 150 lat; potem przyrosty są już minimalne. Drewno bukowe, obecnie jedno z najcenniejszych jako surowiec w przemyśle drzewnym, o bardzo szerokim zastosowaniu, jeszcze do połowy XIX wieku używano prawie wyłącznie jako opał.
𝗡𝗮𝗷𝗼𝗸𝗮𝘇𝗮𝗹𝘀𝘇𝗲 𝗯𝘂𝗸𝗶 𝗻𝗮 𝗪𝘆𝘀𝗼𝗰𝘇𝘆𝘇́𝗻𝗶𝗲
W lasach Wysoczyzny występuje wiele potężnych, sędziwych drzew tego gatunku; część z nich została prawnie uznana pomnikami przyrody. Poniżej przedstawiono niektóre z nich.
Jednym z najokazalszych i najstarszych buków na Wysoczyźnie Elbląskiej jest buk o obwodzie 520 cm, rosnący w pobliżu miejscowości Krzyżewo (gmina Frombork), w zapomnianej enklawie na wschodniej granicy dużego kompleksu leśnego, należącego do Leśnictwa Pogrodzie. Niestety, jest on w złym stanie zdrowotnym i dobiega już kresu swych dni.
Arcydziełem przyrody jest trójpniowy buk nad rzeką Stradanką, w pobliżu miejscowości Przybyłowo: drzewo wytworzyło trzy pionowe pnie (dwa skrajne grubsze, strzeliste oraz środkowy cieńszy i dużo niższy) zrośnięte ze sobą – do 1 m wys. od strony lasu i odcinkami do 4,5 m od strony pola – w przedziwny sposób: patrząc od strony lasu wydaje się, że drzewo posiada dwa pnie, ze strony przeciwnej, od pola, widnieją trzy; buk posiada przepiękną, symetryczną koronę – górą przypomina dwie majestatyczne chorągwie, skierowane w przeciwne strony; dołem gałęzie od strony pola zwieszają się aż do ziemi, wręcz jak u odmiany płaczącej. Obwód potężnego pnia poniżej zrośnięcia wynosi około pięciu metrów.
W głębi leśnych ostępów, w pobliżu wąwozu Stradanki, rośnie piękny, oryginalny buk o rzadkim wśród tych drzew pokroju – okazały, niski pień, o ponad czterometrowym obwodzie, już na wysokości dwóch metrów rozgałęzia się w wiele niezbyt grubych, pionowych konarów, gęsto skupionych w regularną, wąską, kielichowatą koronę w kształcie odwróconego stożka.
W lesie niedaleko na południe od Kadyny króluje na wzgórzu mocarny buk o nietypowej, szerokiej z kolei koronie, władczo rozpostartej potężnymi konarami; silny pień drzewa podpiera się okazałymi nabiegami korzeniowymi, wczepionymi niczym olbrzymie palce w gliniastą skarpę.
Osobliwością jest buk spleciony w uścisku z brzozą – ta zakochana para przystanęła na rozstaju dróg, na rubieżach lasu w okolicy miejscowości Przybyłowo.
Równie wyjątkowym okazem piękna i dramaturgii formy jest buk odmiany płaczącej, rosnący w pobliżu kościoła w Łęczu – posadzony przed około stu laty, stoi na straży obelisku, upamiętniającego żołnierzy, poległych w I wojnie światowej.
📷 Tekst i zdjęcia: Zbigniew Zagrodzki
Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej
________________________________________
💚 𝗪𝘆𝘀𝗼𝗰𝘇𝘆𝘇𝗻𝗮 𝗘𝗹𝗯𝗹𝗮̨𝘀𝗸𝗮 𝗼𝗱 𝗔 𝗱𝗼 𝗭 - 𝗽𝗼𝘇𝗻𝗮𝗷 𝗻𝗮𝘀𝘇 𝗣𝗮𝗿𝗸 ➡️ bit.ly/WysoczyznaElblaskaOdAdoZ 💚
________________________________________
ℹ️ 𝗝𝗲𝘀𝘁𝗲𝘀́𝗺𝘆 𝗶𝗻𝘀𝘁𝘆𝘁𝘂𝗰𝗷𝗮̨ 𝗦𝗮𝗺𝗼𝗿𝘇𝗮̨𝗱𝘂 𝗪𝗼𝗷𝗲𝘄𝗼́𝗱𝘇𝘁𝘄𝗮 𝗪𝗮𝗿𝗺𝗶𝗻́𝘀𝗸𝗼-𝗠𝗮𝘇𝘂𝗿𝘀𝗸𝗶𝗲𝗴𝗼. 𝗦𝗽𝗿𝗮𝘄𝗱𝘇́, 𝗰𝗼 𝗱𝘇𝗶𝗲𝗷𝗲 𝘀𝗶𝗲̨ 𝘄 𝗿𝗲𝗴𝗶𝗼𝗻𝗶𝗲: 🔹 Warmia i Mazury. Zdrowe życie, czysty zysk🔹 Marcin Kuchciński - Marszałek Woj. Warmińsko-Mazurskiego🔹 Maria Bąkowska 🔹 Robert Turlej🔹Katarzyna Sobiech - Wicemarszałek Woj. W-M🔹 Sylwia Jaskulska🔹
________________________________________
