16/06/2026
Stanowisko Strony Mniejszościowej Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych w związku z narastającą w przestrzeni publicznej falą ksenofobii oraz otwartym negowaniem praw obywatelskich osób należących do mniejszości narodowych i etnicznych
Strona Mniejszościowa Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych wyraża zaniepokojenie narastającą w ostatnim czasie w przestrzeni publicznej falą ksenofobii oraz otwartym negowaniem praw obywatelskich osób należących do mniejszości narodowych i etnicznych.
Wypowiedzi niektórych polityków i publicystów negujących prawo do pełnienia funkcji publicznych przez osoby należące do mniejszości narodowych lub etnicznych oraz postulujących sprawdzanie przynależności narodowej urzędników publicznych, czyli stosowanie kryterium etnicznego wobec obywateli państwa, mają daleko idące skutki społeczne. Wywołały już one zjawisko masowego hejtu i mowy nienawiści skierowanej przeciwko mniejszościom. Podważane są podstawowe prawa obywatelskie osób należących do mniejszości narodowych lub etnicznych, w tym także prawo do zachowywania przez mniejszości własnej tradycji, kultury, języka, tożsamości i pamięci historycznej.
Godzi to w pryncypia państwa demokratycznego, zgodnie z którymi wszyscy obywatele są równi i mogą korzystać z pełni praw obywatelskich. Należy przypomnieć art. 60. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że „Obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach”. Niezwykle aktualne stają się też zapisy art. 32 ustawy zasadniczej, iż „Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne”, a także, że „Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny”.
Narastająca skala i masowość hejtu powoduje, że kształtująca się atmosfera zaczyna stanowić realne zagrożenie dla osób należących do mniejszości narodowych lub etnicznych, wpływa już na realne możliwości korzystania z praw konstytucyjnych. Budzi to obawy i strach wielu obywateli Rzeczypospolitej należących do mniejszości narodowych i etnicznych. Coraz częściej nasuwa się pytanie, czy osoby należące do mniejszości mogą w pełni swobodnie publicznie prowadzić działania na rzecz zachowania własnej tożsamości, kultury, języka i tradycji.
Jak trafnie stwierdził Prezes Rady Ministrów Donald Tusk, fala ta „zaczyna być niebezpieczna z punktu widzenia istoty Rzeczypospolitej”. Należy w pełni zgodzić się ze stwierdzeniem, że „słowa, które są wypowiadane przez teoretycznie poważnych ludzi, będą ośmielać teraz większe grupy ludzi do tego, aby siać ksenofobię, pogardę dla ludzi o innych poglądach, pogardę dla ludzi o pochodzeniu, które nie odpowiada wzorom czystej polskości, czystej rasy itd. Wiemy, czym to się kończy”.
Strona Mniejszościowa Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych apeluje o podjęcie działań w celu zapobiegania dyskryminacji osób należących do mniejszości w życiu politycznym, społecznym, gospodarczym, oświatowym czy kulturalnym oraz zapewniających mniejszościom narodowym i etnicznym poczucia bezpieczeństwa, w tym także podczas realizowania przez nie swoich konstytucyjnych praw do zachowania własnej tożsamości, języka i kultury. Niezbędną jest stanowcza reakcja organów państwa na wszelkie przejawy mowy nienawiści czy postulaty ograniczania praw obywatelskich mniejszości narodowych i etnicznych. Za niezwykle ważne uważamy też podjęcie działań edukacyjnych kształtujących wrażliwość na różnorodność kulturową jako wartość a nie zagrożenie, aby kultywowanie przez osoby należące do mniejszości swojego języka, kultury, tożsamości, odmiennych niż większości społeczeństwa, nie stawało się powodem wrogości i stygmatyzowania mniejszości.
Grzegorz Kuprianowicz
Współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, reprezentujący mniejszości
Warszawa, 15 czerwca 2026 r.
