31/08/2026
🧠 Jak przewlekły stres i doświadczenie przemocy mogą wpływać na mózg i układ nerwowy?
Osoby, które przez długi czas doświadczały przemocy, mogą zauważać u siebie takie reakcje. Długotrwałe życie w poczuciu zagrożenia wpływa nie tylko na samopoczucie może również zmieniać sposób, w jaki mózg i cały układ nerwowy reagują na stres i potencjalne niebezpieczeństwo.
Badania nad traumą i PTSD pokazują zmiany w funkcjonowaniu sieci mózgowych odpowiedzialnych m.in. za wykrywanie zagrożenia, pamięć, uwagę i regulację emocji. Nie oznacza to, że u każdej osoby po doświadczeniu przemocy zachodzą takie same zmiany. Możemy jednak wskazać kilka obszarów mózgu, które są szczególnie często opisywane w badaniach.
🔸 Ciało migdałowate: wykrywanie zagrożenia
U osób po doświadczeniach traumatycznych może wykazywać zwiększoną reaktywność na sygnały kojarzone z zagrożeniem. Układ nerwowy może pozostawać w stanie podwyższonej gotowości, nawet wtedy, gdy bezpośrednie niebezpieczeństwo już minęło.
Dlatego neutralny ton głosu, czyjś gest, trzask drzwi czy określona sytuacja mogą czasem wywołać bardzo silną reakcję emocjonalną.
🔸 Hipokamp: pamięć i kontekst
Hipokamp odgrywa ważną rolę w pamięci oraz rozpoznawaniu kontekstu wydarzeń. Przewlekły stres i trauma mogą wpływać na jego funkcjonowanie.
Może to wiązać się m.in. z trudnościami z koncentracją i pamięcią, a także z rozpoznawaniem, czy sygnał zagrożenia dotyczy sytuacji obecnej, czy jest związany z wcześniejszym doświadczeniem.
🔸 Kora przedczołowa: regulacja i ocena sytuacji
Obszary kory przedczołowej uczestniczą m.in. w regulowaniu emocji, podejmowaniu decyzji, kontrolowaniu reakcji i ocenie sytuacji. W warunkach silnego lub długotrwałego stresu ich funkcjonowanie może się zmieniać.
Dlatego w sytuacji napięcia może być trudniej spokojnie przeanalizować sytuację, podjąć decyzję czy regulować bardzo silne emocje.
Jak może się to przejawiać na co dzień?
Osoba po doświadczeniu przewlekłej przemocy może m.in.:
• pozostawać w ciągłej czujności i napięciu,
• silnie reagować na sygnały przypominające wcześniejsze zagrożenie,
• mieć problemy ze snem, koncentracją lub pamięcią,
• mieć trudność z podejmowaniem decyzji,
• doświadczać odrętwienia emocjonalnego, poczucia odcięcia lub „nieobecności”.
Takie reakcje mogą być konsekwencją długotrwałego funkcjonowania w warunkach zagrożenia. Układ nerwowy uczył się przede wszystkim szybko rozpoznawać niebezpieczeństwo i pomagać w przetrwaniu.
🌱Mózg zachowuje zdolność uczenia się i zmiany. Nazywamy ją neuroplastycznością. Bezpieczeństwo, wspierające relacje oraz odpowiednio dobrana pomoc mogą sprzyjać stopniowemu odzyskiwaniu poczucia bezpieczeństwa i większej równowagi.
Doświadczenie przemocy może pozostawiać ślady, ale nie oznacza, że człowiek jest skazany na funkcjonowanie w ciągłym napięciu.
Jeśli doświadczasz przemocy lub zauważasz u siebie skutki trudnych doświadczeń, możesz skorzystać ze wsparcia Ogólnopolskiego Pogotowia dla Osób Doznających Przemocy Domowej „Niebieska Linia”.
📞 Bezpłatny, całodobowy telefon: 800 120 002
