Jakie są godziny otwarcia?

Poniedziałek 08:00 - 16:00 Wtorek 08:00 - 16:00 Środa 08:00 - 16:00 Czwartek 08:00 - 16:00 Piątek 08:00 - 16:00

Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego

Strona główna
Polska
Łódź
Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego

Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego prowadzi działalność edukacyjną, badawczą i szkoleniową.

Przedstawiamy stanowiska oparte na faktach i badaniach, promując wizję Polski silnej decentralizacją.

21/07/2026

🗳️ Czy wielokadencyjność włodarzy sprzyja rozwojowi lokalnemu? To pytanie, które od lat budzi żywą dyskusję wśród samorządowców, ekspertów i mieszkańców. 💬

🏛️ Podczas lipcowego posiedzenia KWRiST Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego (NIST) zaprezentował wstępne wyniki badań dotyczących wpływu wielokadencyjności na wyniki finansowe i parametry rozwoju gospodarczego gmin. 📊

📈 Jak wskazują wyniki, stabilność przywództwa może wiązać się z wymiernymi korzyściami dla rozwoju lokalnego – szczególnie w mniejszych samorządach, gdzie doświadczenie i ciągłość zarządzania mogą ułatwiać realizację długofalowych działań oraz inwestycji. 🏗️

🔍 Gminy wielokadencyjne istotnie statystycznie różnią się pod względem zmian wielkości dochodów własnych i wydatków inwestycyjnych od gmin do nich podobnych, ale odznaczających się małą stabilnością przywództwa

📝 Zaprezentowane analizy mają charakter wstępny. Pełny raport, obejmujący również inne obszary badawcze (m.in. doświadczenia z innych krajów, aspekty prawne, opinie mieszkańców na temat limitów liczby kadencji) zostanie opublikowany przez NIST jesienią 2026 roku i dostarczy szerszego obrazu wpływu wielokadencyjności na funkcjonowanie polskich samorządów.

03/07/2026

🎉 Dwa lata budowania silniejszego NIST

Minęły dwa lata od powołania prof. Pawła Swianiewicza na stanowisko Dyrektora oraz Julity Łukomskiej na stanowisko Zastępczyni Dyrektora Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego. Był to czas intensywnej pracy nad tym, aby NIST stał się ważnym ośrodkiem badawczo-analitycznym wspierającym samorządy oraz prace Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Naszą ambicją było, aby dyskusja o samorządzie opierała się coraz częściej na danych, badaniach i analizach, a nie wyłącznie na intuicji albo na jednostkowych przykładach znanych poszczególnym samorządowcom". Jednym z najważniejszych efektów tych zmian było zbudowanie potencjału eksperckiego Instytutu.W tym okresie przeprowadzono kluczowe zmiany organizacyjne, zmodyfikowano statut i regulamin Instytutu, powołano Radę Programową oraz zbudowano zespół badawczy. Efektem tych działań było przygotowanie i opublikowanie 24 raportów, analiz i opinii poświęconych najważniejszym wyzwaniom stojącym przed samorządami.
Instytut rozwijał również działalność szkoleniową skierowaną do radnych i pracowników samorządowych, wzmacniał współpracę ze środowiskiem naukowym i samorządowym oraz tworzył przestrzeń do merytorycznej dyskusji o przyszłości samorządu terytorialnego. W ciągu ostatnich dwóch lat NIST zorganizował trzy ogólnopolskie debaty, poświęcone kluczowym problemom rozwoju wspólnot lokalnych.
Wszystkie te działania były możliwe dzięki zaangażowaniu zespołu Instytutu, który każdego dnia pracuje na rzecz lepszego funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce.
Dwa lata to dobry moment na podsumowanie dotychczasowych osiągnięć, ale przede wszystkim na spojrzenie w przyszłość. Przed samorządami stoją kolejne wyzwania związane m.in. ze zmianami demograficznymi, finansami lokalnymi i rozwojem usług publicznych. NIST chce wspierać samorządy w radzeniu sobie z tymi wyzwaniami, a rząd i parlament w tworzeniu i realizacji polityk sprzyjających mądrej decentralizacji, dostosowanej do zmieniających się warunków. Jedno pozostaje niezmienne – przekonanie, że dobre decyzje publiczne wymagają oparcia się na rzetelnej wiedzy, analizach i dialogu.

02/07/2026

📢 Czy likwidacja szkół przyspiesza wyludnianie wsi?
Na posiedzeniu Sejmowej Podkomisji Finansów i Ustroju Samorządu Terytorialnego prof. Paweł Swianiewicz zaprezentował wyniki badania NIST opublikowanego w raporcie „Gdy milknie szkolny dzwonek… czy likwidacja szkół przyspiesza depopulację wsi?”.
Wyniki pokazują, że szkoły najczęściej zamykane są w miejscowościach już dotkniętych silnymi procesami wyludniania. Jednocześnie badanie wskazuje, że samo zamknięcie szkoły może dodatkowo przyspieszać depopulację, uruchamiając mechanizm negatywnego sprzężenia zwrotnego. To sprawia, że decyzje o likwidacji placówek są wyjątkowo trudne – choć niekiedy okazują się nieuniknione.
Prof. Swianiewicz zwrócił również uwagę na szerszy problem. Postępujące zmiany demograficzne sprawią, że obecny model realizacji wielu lokalnych usług publicznych może wkrótce stać się niewydolny. Dlatego już dziś potrzebna jest dyskusja o odważnych zmianach prawnych i systemowych, które pozwolą samorządom lepiej dostosować się do nowej rzeczywistości demograficznej.
Dodatkowo, jak podkreślił prof. Swianiewicz potrzebne są więc daleko idące zmiany prawne i systemowe, które pomogą w adaptacji do nowej sytuacji demograficznej. Przedstawił kilka możliwych kierunków takich zmian.
➡️ Jak pogodzić dostęp do usług publicznych z wyzwaniami depopulacji? To jedno z kluczowych pytań dla przyszłości polskich samorządów

22/06/2026

📍 W dniach 17–20 czerwca reprezentacja NIST – Paweł Swianiewicz i Anna Dąbrowska – uczestniczyła w corocznej międzynarodowej konferencji EURA 2026, która w tym roku odbyła się w Wenecji pod hasłem „Cities under Strain: Rethinking the Ungovernable”. 🌍
🤝 Wspólnie z Filipe Telesem (University of Aveiro, Portugalia) organizowali sesję pt. „Game of Thrones: policies legally limiting number of terms of mayors in European municipalities and their consequences”, poświęconą skutkom ograniczania liczby kadencji włodarzy gmin w Europie.
📊 W jej ramach zaprezentowali trzy wystąpienia:
• przegląd międzynarodowy dotyczący limitów kadencji (m.in. Włochy, Portugalia i Polska – gdzie ograniczenia należą do najsurowszych w Europie),
• wyniki badań opinii publicznej w Polsce na temat postaw wobec ograniczeń kadencji oraz ich wpływu na funkcjonowanie samorządów,
• wstępne analizy zależności między długością sprawowania urzędu a sytuacją finansową i gospodarczą gmin.
🇵🇹 Osobny referat poświęcono doświadczeniom Portugalii w zakresie funkcjonowania limitów kadencji.
💡 Wstępne wyniki badań okazały się bardzo interesujące – a niekiedy zaskakujące.
📝 Pełny raport NIST dotyczący tego zagadnienia zostanie opublikowany jesienią tego roku.

18/06/2026

📊 Podczas XL Zgromadzenia Ogólnego Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej w Jachrance drTomasz Grzyb z Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego przedstawił aktualny stan wdrożenia reformy planowania przestrzennego – nie pozostawiając złudzeń co do skali wyzwań.
⏳ Podkreślił, że tempo prac jest wciąż niewystarczające – do końca maja 2026 r. plan ogólny przyjęło ok. 7% gmin wiejskich, co stawia pod znakiem zapytania dotrzymanie przez wiele gmin nowego, wrześniowego terminu.
🚧 Zwrócił też uwagę na konkretne ryzyka: brak planu ogólnego może zablokować nowe inwestycje, ograniczając możliwość uchwalania nowych planów miejscowych i wydawania decyzji o warunkach zabudowy.
✅ Wystąpienie było oparte na danych i praktyce – uwzględniało zarówno zróżnicowanie sytuacji gmin, jak i najczęstsze błędy prowadzące do unieważniania planów ogólnych. To jasny sygnał, że nadchodzące miesiące będą dla samorządów kluczowe.

16/06/2026

🎤 O współpracy samorządów z NGO – w praktyce i na liczbach
Dr Julita Łukomska, zastępczyni dyrektora Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego, wzięła udział w spotkaniu Wojewódzkich Rad Działalności Pożytku Publicznego. Dziękujemy Przewodniczącej Alicji Gawinek za zaproszenie i stworzenie przestrzeni do rozmowy.
💡 W trakcie wystąpienia zaprezentowano wyniki badań NIST dotyczących finansowego wymiaru współpracy samorządów z organizacjami pozarządowymi. Analiza pokazała nie tylko skalę tego zjawiska, ale też złożoność mechanizmów stojących za przekazywaniem środków i ich ujmowaniem w systemie finansów publicznych.
📊 Mapy, dane i przykłady z praktyki pokazały wyraźnie, że współpraca JST z trzecim sektorem to ważny i dynamicznie rozwijający się element polityk publicznych.
💬 Prezentacja szybko przerodziła się w żywą dyskusję o skali wsparcia, przejrzystości danych oraz możliwych kierunkach zmian.
🔎 Najważniejsze wnioski z analiz: ✔ wsparcie dla organizacji pozarządowych ma znaczącą skalę i systematycznie rośnie, stając się trwałym elementem finansów samorządowych,
✔ dominującą formą współpracy pozostaje finansowanie zadań bieżących, co pokazuje silne powiązanie NGO z realizacją usług publicznych,
✔ poziom wsparcia jest zróżnicowany terytorialnie i w dużej mierze zależy od zamożności samorządów,
✔ system wsparcia ma charakter wielowymiarowy – obejmuje różne obszary polityk publicznych, od pomocy społecznej po sport i kulturę,
✔ istotnym wyzwaniem pozostaje przejrzystość i porównywalność danych, wynikająca z ograniczeń obecnej klasyfikacji budżetowej,
✔ potrzebne są rozwiązania, które pozwolą lepiej identyfikować i analizować przepływy środków między JST a trzecim sektorem.
🤝 Spotkanie potwierdziło, jak ważny jest dialog między samorządami a organizacjami społecznymi – oraz jak duży potencjał tkwi w dalszej współpracy i wymianie doświadczeń.

16/06/2026

🎓 Dyrektor NIST laureatem Nagrody im. Jerzego Regulskiego
Z dumą informujemy, że Dyrektor Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego, prof. Paweł Swianiewicz, został laureatem X edycji Nagrody im. Jerzego Regulskiego w kategorii „Wzmacnianie samorządności terytorialnej”.
Nagroda przyznawana jest przez Kapitułę Nagrody im. Jerzego Regulskiego, działającą przy Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego, i należy do najważniejszych wyróżnień dla osób szczególnie zasłużonych dla rozwoju samorządu terytorialnego w Polsce.
💬 „Tak jak profesor Regulski nie uważam, by samorządy były instytucjami idealnymi. Dostrzegam w ich działaniach wady, czasem nawet patologie. Ale nie mam też wątpliwości, że bez samorządów świat, a w szczególności Polska, byłby gorszy.”
To wyróżnienie stanowi wyraz uznania dla wieloletniego dorobku naukowego prof. Pawła Swianiewicza oraz jego działalności na rzecz wzmacniania samorządu i demokracji lokalnej.
📍 Uroczyste wręczenie nagrody miało miejsce 15 czerwca 2026 r. w Łodzi podczas ogólnopolskiej konferencji pt. „Odporność samorządu terytorialnego i kierunki zmian instytucji samorządowych”.

09/06/2026

🔎 Co działo się w NIST w maju 2026? Sprawdź najważniejsze działania Instytutu!
Maj był niezwykle intensywnym miesiącem dla Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego – pełnym badań, konferencji, szkoleń i eksperckich inicjatyw. 📊
👉 Opublikowaliśmy ważny raport dotyczący finansowania zadań zleconych JST
👉 Przedstawiciele NIST aktywnie uczestniczyli w debatach krajowych i międzynarodowych, w tym w konferencji NISPAcee
👉 Zrealizowaliśmy szkolenia online dla ponad 1500 uczestników z całej Polski
To tylko część działań, które pokazują, jak intensywnie Instytut wspiera rozwój samorządów i administracji publicznej.
📖 Przeczytaj pełne podsumowanie i dowiedz się więcej. Link znajdziesz w komentarzu.

02/06/2026

Co dziś oznacza dobre przywództwo w samorządzie?
👉 więcej decyzji
👉 więcej kontroli
👉 czy… więcej słuchania?
Nowy raport Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego „Słuchaj, nie tylko rządź” pokazuje, jak naprawdę zmieniają się oczekiwania wobec gminnych liderów.
Sprawdź najważniejsze wnioski 👇
📥 Pobierz raport:
https://www.nist.gov.pl/files/texts/15046_17803852366726.pdf

30/05/2026

🏢 NIST na konferencji NISPAcee w Sofii 🇧🇬
🗓️ W dniach 27–30 maja 2026 r. dr Julita Łukomska, zastępczyni dyrektora NIST uczestniczy w międzynarodowej konferencji NISPAcee w Sofii. Podczas wydarzenia zaprezentowała wyniki badań dotyczących wpływu likwidacji szkół na procesy depopulacyjne oraz lokalną demokrację w Polsce. 🏫📉
🔍 Główne wnioski z przedstawionej analizy:
👥 Wpływ na demografię: Badania potwierdzają, że zamknięcie szkoły w miejscowościach wiejskich przyczynia się do przyspieszenia odpływu mieszkańców.
🏡 Znaczenie dostępności: Efekt depopulacji jest silniejszy w miejscowościach, w których po likwidacji placówki znacznie zwiększył się dystans do najbliższej działającej szkoły (średnia odległość w badanych powiatach wyniosła 5,4 km). 🚌🗺️
🗳️ Skutki polityczne: Analiza danych wyborczych nie wykazała statystycznie istotnego związku między likwidacją szkoły a spadkiem poparcia dla urzędującego wójta czy burmistrza w kolejnych wyborach. Sugeruje to, że dla wyborców kluczowa pozostaje ogólna ocena kompetencji zarządczych włodarza. 💼
🌍 Prezentacja wyników na forum międzynarodowym jest elementem wymiany doświadczeń z badaczami z innych krajów europejskich, które mierzą się z podobnymi wyzwaniami w obszarze usług publicznych.

Adres

Zielona 18
Łódź
90-601

Godziny Otwarcia

Poniedziałek	08:00 - 16:00
Wtorek	08:00 - 16:00
Środa	08:00 - 16:00
Czwartek	08:00 - 16:00
Piątek	08:00 - 16:00

Telefon

+48426331070

Strona Internetowa

https://www.nist.gov.pl/

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.