Archiwum Państwowe w Gdańsku

24/08/2026

24 sierpnia 1976 r. rozpoczął się XVI Międzynarodowy Festiwal Piosenki w Sopocie

"Wczoraj do Opery Leśnej w Sopocie, już na godzinę przed otwarciem imprezy, ciągnęły tłumy. A przed kasami opery ustawiały się kolejki po bilety. I prawdę mówiąc, tu dopiero czuło się atmosferę festiwalowego podniecenia". – relacjonował „Wieczór Wybrzeża” pierwszy dzień Międzynarodowego Festiwalu Piosenki, który odbywał się w dniach 24-29 sierpnia 1976 r.

Festiwal rozpoczęła Anna Jantar z towarzyszeniem "Alibabek". Na scenie wręczono piosenkarce jej pierwszą Złotą Płytę.

W pierwszym dniu festiwalu wystąpili również Zbigniew Wodecki, Jolanta Kubicka, Maryla Rodowicz, zespół Roma, „Pro Contra”, Irena Jarocka, Elżbieta Wojnowska, „Dwa plus jeden” i Andrzej Rosiewicz.

Jak relacjonował „Wieczór Wybrzeża”: „Konferansjerzy Elżbieta Śmiarowska i Krzysztof Materna zastosowali chytrą metodę, by opanować widownię, w razie gdyby zbyt żywiołowo upierała się przy bisach. Wszyscy obecni złożyli uroczystą przysięgę, że będą grzeczni i poddadzą się rygorom porządkowym. Przysięgę złożyła również orkiestra i akredytowani przy festiwalu dziennikarze. W taki oto sposób pół żartem pół serio rozpoczął się pierwszy koncert w Dniu Płytowym".

W Konkursie Płytowym uczestniczyło 14 piosenkarzy m.in. z Polski, Bułgarii, NRD, Rumuni, Czechosłowacji i ZSRR, a także z Finlandii, Wielkiej Brytanii, Francji i Nowej Zelandii, oraz węgierski zespół rockowy „Scorpio”.

W Dniu Polskim i polscy i zagraniczni wykonawcy śpiewali polskie piosenki m.in. „20 lat a może mniej”, „Wiem że to miłość”, „Rysunek na szkle” i „Sto lat czekam na twój list”.

„Śpiewano mniej lub bardziej, ale zawsze znane przeboje, a jednak zdawało się czasem, że widownia słyszy je po raz pierwszy. W wykonaniu zagranicznych piosenkarzy zyskały one zupełnie nowy wyraz. M.in. dlatego wysłuchała bez znużenia 32 wykonawców i tyleż piosenek. W koncercie wzięła udział również trójka polskich wykonawców: Alicja Majewska, Krzysztof Krawczyk, Ewa Śnieżanka". – opisywał „Wieczór Wybrzeża”.

Przedstawiamy kilkadziesiąt z kilkuset fotografii wykonanych podczas festiwalu przez pana Marka Zarzeckiego. Nie zdążyliśmy ustalić wszystkich prezentowanych wykonawców, ale może Państwo ich pamiętają. Jeśli tak, zapraszamy do uzupełniania opisów 🙂

21/08/2026

Gdyńskie fotoplastikony dzisiaj i kiedyś...

Szanowni Państwo, nieustająco zapraszamy do naszego Archiwalnego Fotoplastikonu na Placu Kaszubskim w Gdyni. Można w nim oglądać trójwymiarowe fotografie Gdyni z lat 20. i 30. XX wieku pochodzące ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego i naszego oddziału w Gdyni.

Cieszymy się, że fotoplastikon budzi tak wiele pozytywnych emocji, a nawet pojawiają się głosy, by pozostał w Gdyni na zawsze. Niestety, jest to wędrujący Fotoplastikon, który niedługo wyruszy w dalszą drogę. Mamy jednak nadzieję, że jeszcze nie raz zawita do Gdyni i Trójmiasta.

Przy okazji wizyty Archiwalnego Fotoplastikonu wspominają Państwo fotoplastikony stacjonarne, które działały w Gdyni w okresie powojennym, szczególnie Fotoplastikon Morski.

Postanowiliśmy przyjrzeć się ich historii. Z analizy repertuarów gdyńskich kin i teatrów wynika, że pierwszy powojenny fotoplastikon w Gdyni mógł pojawić się na początku lat 50. XX wieku. Mieścił się przy ul. Władysława IV 28, a prezentowano w nim fotografie z odległych zakątków świata.

Pierwszymi zdjęciami, które można było zobaczyć w 1951 r. były co prawda fotografie Wrocławia, ale już w kolejnych odsłonach pojawił się Paryż, Włoska Riwiera, w 1952 roku Egipt, następnie Kolorado oraz Luwr i Wersal. W sierpniu 1953 r. tematem przewodnim był „Tyrol w zimie”.

Od roku 1954 do 1957 w „Dzienniku Bałtyckim” brak jest repertuaru gdyńskiego fotoplastikonu. Dopiero w 1958 r. pojawia się program Fotoplastikonu Morskiego z siedzibą przy Skwerze Kościuszki 18.

Miejsce to założył Paweł Płonka, zapaśnik i bokser, marynarz, uczestnik bitwy o Narwik, fotoreporter Marynarki Wojennej. W czasie II wojny światowej filmował i fotografował działania wojenne, w których uczestniczyły okręty Marynarki Wojennej.

Dzięki wspomnieniom mieszkańców Gdyni wiemy, że do wejścia zapraszała ustawiona na chodniku wycięta ze sklejki postać marynarza, a wnętrze fotoplastikonu zdobiły obrazy o tematyce marynistycznej. Nie posiadamy dokumentacji fotograficznej tego miejsca, a wspaniale byłoby to dziś zobaczyć!

W Fotoplastikonie Morskim można było oglądać trójwymiarowe fotografie z cyklu „Polska Marynarka Wojenna w walkach na morzach świata”, a także zdjęcia podróżnicze z Kairu, Casablanki czy Rabatu.

Zapowiedzi Fotoplastikonu Morskiego pojawiają się w „Dzienniku Bałtyckim” do połowy lutego 1963 r., choć działał prawdopodobnie jeszcze do roku 1966. W latach 70. w tym miejscu funkcjonował „Bar Kapitański”.

Nasz Archiwalny Fotoplastikon będzie czynny jeszcze do 30 sierpnia. Zapraszamy serdecznie 🙂

20/08/2026

Wystawa Psów Nierasowych w Gdańsku, 22 sierpnia 1976 r.

„Ludnie i gwarno było w niedzielę na terenie Młodzieżowego Centrum Kultury w Gdańsku, gdzie odbyła się niecodzienna impreza - Wystawa Psów Nierasowych – zorganizowana przez Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami i Młodzieżowe Centrum Kultury - informował 23 sierpnia 1976 r. „Wieczór Wybrzeża”.

Jak relacjonowała gazeta „Na zielonej trawie fosy rozgościli się właściciele czworonożnych mieszańców ze swoimi pupilami. Przedstawicielami psów bezpańskich – lokatorów gdańskiego azylu TOnZ była grupa miłych kundelków z niebieskim kokardkami, szukająca dla siebie pani lub pana. […] Sporo było wśród nich „Murzynów”, „Puszków”, „Pucków”, „Misiów”, „Perełek”, „Bączków”, „Kajtusiów”, „Śnieżek”. Ale był też „Filip”, „Zgaga”, „Psota” i „Kisiel”.

Tytuł miss zdobyła biała „Biba”, a tytuł mister kudłaty, ciemny „Ciapek”. Nagrodę specjalną - jak informował „Wieczór Wybrzeża” - otrzymało "autentyczne psie małżeństwo (z potomkami) „Diana” i „Parys”. Oba psy mieszkają po sąsiedzku u swoich pań […] i podobno bardzo się kochają”.

„Spośród grupki psów – przedstawicieli schroniska TOnZ na Oruni - dwa wzięto prosto z wystawy, po trzeciego – jak zapewniała gazeta - przyjedzie nowy pan w tym tygodniu”.

Fot. Marek Zarzecki, ze zbiorów Archiwum Państwowego w Gdańsku

11/08/2026

W słoneczną pogodę plażowanie, zwiedzanie Starówki, rejsy statkiem do Gdyni, wycieczki do oliwskiego ZOO, na Westerplatte i do Muzeum Stutthof. W deszczowe dni konkursy, filmy, spotkania z aktorami. Wieczorami dyskoteki. Tak w 1974 r. koloniści z Bolesławca i Szczecina spędzali wakacje w Gdańsku.

Wspomnienia pochodzą z księgi pamiątkowej zachowanej w dokumentacji Gdańskich Zakładów Nawozów Fosforowych (sygn. 4830/576).

10/08/2026

Zapraszamy do obejrzenia relacji TVP3 Gdańsk o Archiwalnym Fotoplastikonie w Gdyni.

Opowiadamy w niej o prezentowanych fotografiach, o tym, jak wybieraliśmy kadry do wystawy oraz w jaki sposób przygotowaliśmy je do prezentacji w technice przestrzennej. A przede wszystkim – o tym, jakie wrażenie robi spotkanie z dawną Gdynią oglądaną w trójwymiarze.

Narodowe Archiwum Cyfrowe, Urząd Miasta Gdyni, Koncept Kultura

07/08/2026

Zapraszamy do posłuchania audycji pani Marzeny Bakowskiej w Radio Gdańsk. Opowiadamy o fotografiach, które można obejrzeć w gdyńskim fotoplastikonie, a także o dokumentach dotyczących historii Gdyni znajdujących się w zbiorach Archiwów Państwowych ⤵️

Gratka dla miłośników Gdyni i fanów dawnej fotografii. Ponad 60 fotografii z lat 20. i 30. XX wieku można obejrzeć w Archiwalnym Fotoplastikonie, który do 30 sierpnia będzie stał na Placu Kaszubskim. Zdjęcia ogląda się przez specjalne okulary, cześć z nich jest w trójwymiarze.

07/08/2026

Archiwalny Fotoplastikon w Gdyni oficjalnie otwarty 🎉

Wszystkich miłośników historii i archiwalnej fotografii zapraszamy do odwiedzenia fotoplastikonu na Placu Kaszubskim.

W środku czekają na Was historyczne fotografie przedstawiające Gdynię i Kaszuby.

Zapraszamy do oglądania 🙂

Dziękujemy: Narodowe Archiwum Cyfrowe, Urząd Miasta Gdyni,
Koncept Kultura, Radio Gdańsk, TVP3 Gdańsk, Dziennik Bałtycki

05/08/2026

To fotografie Gdyni z lat 30. XX wieku. Wykonał je wybitny fotograf Henryk Poddębski (1890-1945). Dzięki jego kunsztowi i ówczesnej technice zdjęcia wydają się doskonałe. W naszym Fotoplastikonie, przetworzone w technice stereoskopowej, zyskały dodatkową głębię i przestrzenność, dzięki czemu obiekty i ludzie wydają się znajdować dosłownie na wyciągnięcie ręki. Robi to naprawdę niesamowite wrażenie.

Zapraszamy do naszego Archiwalnego Fotoplastikonu usytuowanego na Placu Kaszubskim w Gdyni. Prezentujemy w nim ponad 60 trójwymiarowych przedwojennych fotografii Gdyni ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego i gdyńskiego oddziału Archiwum Państwowego w Gdańsku.

Jutro o godz. 13:00 nastąpi oficjalne otwarcie Fotoplastikonu. Zapraszamy serdecznie 🙂

A może mieli już Państwo okazję skorzystać z Fotoplastikonu? Będzie nam miło, jeśli podzielą się Państwo swoimi wrażeniami.

Przypominamy jeszcze tylko, że Fotoplastikon jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę do 30 sierpnia.

04/08/2026

Tymczasem na Placu Kaszubskim w Gdyni...

03/08/2026

Archiwalny Fotoplastikon na Placu Kaszubskim w Gdyni, a w nim ponad 60 trójwymiarowych fotografii Gdyni z lat 20. i 30. XX wieku ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego i gdyńskiego oddziału Archiwum Państwowego w Gdańsku.

Miasto, port, plaża tak blisko i realistycznie, że trudno się oderwać 🤩

Fotoplastikon jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę do 30 sierpnia.

Oficjalne otwarcie odbędzie się w czwartek, 6 sierpnia o godz. 13:00. Opowiemy o fotografiach oraz miejscach na nich uwiecznionych. Zapraszamy serdecznie 🙂

Partnerem projektu jest Miasto Gdynia