Archiwum Główne Akt Dawnych

21/08/2026

🦉 X Ogólnopolska Konferencja Archiwistów i Historyków „Educare necesse est…”

Zapraszamy do udziału w tegorocznej, jubileuszowej - X Ogólnopolskiej Konferencji Archiwistów i Historyków „Educare necesse est…”, która odbędzie się w dniach 15-16 września 2026 r.

Tematem obrad będą „dzieci i czas dzieciństwa” oraz poświęcone tym zagadnieniom źródła archiwalne, ukazujące ich często skrywany potencjał edukacyjny.

❗️Do 1 września, za pośrednictwem formularza, przyjmowane są zgłoszenia do udziału https://tiny.pl/f2rybckfc

Program konferencji zamieszczamy w linku w komentarzu ⬇️⬇️⬇️

Komitet organizacyjny X Ogólnopolskiej Konferencji Archiwistów i Historyków „Educare necesse est… — dzieci i dzieciństwo w dokumencie, historiografii i dydaktyce od starożytności do końca XX w.”:

prof. dr hab. Alicja Kulecka (Wydział Historii Uniwersytetu Warszawskiego), dr hab. Jacek Krochmal (Archiwum Główne Akt Dawnych), mgr Magdalena Mołczanowska (Archiwum Instytut Pamięci Narodowej), mgr Barbara Giża, (Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli), dr Violetta Urbaniak (Archiwum Państwowe w Warszawie)

20/08/2026

Archiwum Główne Akt Dawnych jest jednym z czterech archiwów biorących udział w pilotażowym projekcie „Model kompetencji i rozwoju zawodowego”.
Dzięki wdrożeniu:
👉 skorzystasz z profesjonalnej i jednolitej obsługi w całej sieci Archiwów Państwowych
👉 szybciej załatwisz swoją sprawę,
👉 łatwiej uzyskasz wsparcie ekspertów,
👉 szybciej dotrzesz do potrzebnych informacji i materiałów archiwalnych, dzięki efektywniejszej organizacji pracy i wymianie wiedzy między pracownikami.

🎯 Strategiczne projekty realizowane w sieci Archiwów Państwowych to coś więcej niż plan i harmonogram. To ludzie, współpraca i realne działania, które mogą wpływać na jakość naszych usług.

Działamy! 💪

19/08/2026

📅

19 sierpnia 1587 roku dokonano elekcji królewicza szwedzkiego Zygmunta na króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego.

Sejm elekcyjny rozpoczął swoje obrady 30 czerwca. Przebiegały one wyjątkowo burzliwie, w atmosferze sporów i odrębności, jakie dzieliły „możnych i szlachtę Korony, Koronę i Litwę, Ruś, Prusy, Wielka i Małą Polskę”. Dopiero w połowie sierpnia dzięki porozumieniu Jana Zamoyskiego z Anną Jagiellonką osiągnięto kompromis i doprowadzono do wyboru Zygmunta. Jednakże trzy dni później część elektorów ogłosiła wybór arcyksięcia Maksymiliana Habsburga na króla polskiego. W elekcji nie wzięli udziału Litwini, którzy licznie przybyli do Warszawy. Występujący w imieniu Wielkiego Księstwa Litewskiego wojewoda trocki Jan Hlebowicz i podkanclerzy Lew Sapieha zaproponowali najpierw, by elekcje unieważnić. A gdy tę propozycję odrzucono, zasugerowali, by o tym, kto będzie władcą rozstrzygnęło losowanie. Ostatecznie o obsadzie tronu polskiego zadecydowało starcie zbrojne, z którego zwycięsko wyszedł Zygmunt. „Kiedy Zygmunt Waza, dla jednych królewicz szwedzki, dla innych książę z krwi Jagiełłowej, a jeszcze innych ‘nieme monstrum’ według określenia Jana Zamoyskiego, przybył do Rzeczypospolitej, pisano, że jest pozbawiony ducha rycerskiego. Gdy zdobył Smoleńsk, uznano, że przerósł Stefana Batorego. Kiedy umarł, zyskana latami miłość poddanych przekształciła się w żal i poczucie straty” (H. Wisner, Zygmunt III Waza, Warszawa 2006).

17/08/2026

🖨️
W ramach projektu „Rozwój centrum kompetencji w zakresie cyfrowego udostępniania i zabezpieczania zbiorów Archiwów Państwowych w Narodowym Archiwum Cyfrowym – etap I: archiwa centralne i warszawskie”, dofinansowanym z programu Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027, zdigitalizowaliśmy i udostępniliśmy w Internecie skany serii I zespołu nr 8 Archiwum Kameralne. W sumie jest to blisko 7000 nowych skanów. Zapraszamy do korzystania!

https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/seria?p_p_id=Seria&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&_Seria_nameofjsp=jednostki&_Seria_id_serii=586979

13/08/2026

Przypominamy, że jutro nasza czytelnia jest nieczynna.

📢 ❗️
14 sierpnia czytelnia AGAD będzie nieczynna.

12/08/2026

📅

12 sierpnia 1944 roku w obecnym gmachu AGAD przy ulicy Długiej 7, rozpoczął swą działalność Centralny Powstańczy Szpital Chirurgiczny nr 1.
Przez cały okres działalności, pomoc otrzymało w nim około 1 500 osób.
2 września, po ewakuacji Starówki, na Długą wkroczyły oddziały niemieckie. Personelowi oraz tym, którzy mogli się poruszać, nakazano opuszczenie budynku. Reszta została zamordowana. Zginęło około kilkaset osób (źródła podają różne liczby – od 200 do 430).

09/08/2026

9 sierpnia 1883 r. we Lwowie urodził się Roman Longchamps de Bérier.
Polski prawnik cywilista, ostatni rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Był jednym z głównych twórców Kodeksu zobowiązań z 1933 r. - jednego z najważniejszych aktów prawnych II Rzeczypospolitej, który do dziś kształtuje polskie prawo cywilne. 4 lipca 1941 r. został zamordowany przez Niemców wraz z trzema synami – Bronisławem, Zygmuntem i Kazimierzem – w czasie masakry lwowskich profesorów.

Zachęcamy do zapoznania się z biogramem Romana Longchamps de Bérier, przygotowanym w ramach serii „Biografie Kresowe”.
Link w komentarzu ⬇️

Biografie Kresowe - to publikacja Archiwum Głównego Akt Dawnych, która opowiada o historii Kresów poprzez biogramy osób, które się tam urodziły, wzięły ślub, czy zmarły. Spośród setek tysięcy osób, wybraliśmy metryki i przypomnieliśmy sylwetki tych najbardziej znanych. Wszystkie te osoby zapisane zostały na kartach ksiąg metrykalnych zgromadzonych w Archiwum Głównym Akt Dawnych.

Zdjęcie: Narodowe Archiwum Cyfrowe

07/08/2026

Nie byłoby wystawy „Z powrotem w domu. Wystawa odzyskanych przez Polskę pergaminów zakonu krzyżackiego z XIII-XV wieku” gdyby nie praca dziesiątek osób zaangażowanych w odzyskanie pergaminów.

Czy wiedzą Państwo, że pierwszy wniosek o zwrot zagrabionych zbiorów został złożony już w 1949 roku? Jego autorem był Adam Stebelski, ówczesny dyrektor AGAD.
W czasie II wojny światowej Stebelski pracował w Archiwum, gdzie chronił zasób archiwalny, sporządzał ewidencję akt wywożonych przez okupanta oraz przygotowywał - na potrzeby cywilnych władz Polskiego Państwa Podziemnego - materiały dotyczące przyszłych roszczeń rewindykacyjnych i odszkodowawczych. Podczas powstania warszawskiego organizował zabezpieczenie gmachów i zbiorów archiwalnych przed pożarami oraz dewastacją. Po wojnie zaangażował się w ochronę ocalałych materiałów i rozpoczął starania o odzyskanie wywiezionych archiwaliów.
Więcej o historii pergaminów przeczytać można w linku zamieszczonym w komentarzu.

Przypominamy, że trwa głosowanie w plebiscycie Wydarzenie Historyczne Roku organizowanym przez Muzeum Historii Polski. Swój głos można oddać między innymi na wystawę „Z powrotem w domu. Wystawa odzyskanych przez Polskę pergaminów zakonu krzyżackiego z XIII-XV wieku”.
Link do głosowania ⬇️
https://whr.muzhp.pl/

Zdjęcie: Towarzystwo Miłośników Historii

06/08/2026

Przy wejściu do budynku AGAD znajduje się odsłonięty fragment tynku z wiadomościami pozostawianymi przez powstańców i mieszkańców Starówki, którzy na początku 1945 roku powracali do zburzonej Warszawy.

05/08/2026

📖 23 kwietnia 1228 r. książę mazowiecki i kujawski Konrad przekazał zakonowi krzyżackiemu ziemię chełmińską wraz ze wszystkimi przynależnościami oraz wieś Orłowo na Kujawach. Nadał je za zgodą swoich dziedziców, „dla zbawienia duszy swojej i swych rodzicieli”. Aby potwierdzić ważność dokumentu i zapobiec jego kwestionowaniu, opatrzył go pieczęciami oraz wykazem obecnych biskupów i innych świadków.

Dokument został wywieziony do Królewca w 1941 roku, a w roku 1944 do Niemiec. W 2025 roku dokument rewindykowany z Niemiec, był prezentowany na wystawie „Z powrotem w domu. Wystawa odzyskanych przez Polskę pergaminów zakonu krzyżackiego z XIII-XV wieku”.

Przypominamy, że trwa głosowanie w plebiscycie Wydarzenie Historyczne Roku organizowanym przez Muzeum Historii Polski. Swój głos można oddać między innymi na wystawę „Z powrotem w domu. Wystawa odzyskanych przez Polskę pergaminów zakonu krzyżackiego z XIII-XV wieku”.
Link do głosowania ⬇️
https://whr.muzhp.pl/