01/09/2026
Od 1964 r. w polskim Kodeksie cywilnym funkcjonowała instytucja ubezwłasnowolnienia, która w sztywny i bezterminowy sposób ograniczała samodzielność w obrocie prawnym. Nikt nie powinien być wykluczany ze wspólnoty ani dyskryminowany ze względu na stan zdrowia. Wprowadzana zmiana realizuje standardy art. 12 Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji całkowicie likwiduje instytucję ubezwłasnowolnienia, zapewniając każdemu pełną podmiotowość i równe miejsce w systemie prawnym.
W zamian wdrażamy 4 elastyczne, proporcjonalne instytucje prawne:
🔹 Asystent prawny (umowa prawa cywilnego o charakterze asystencyjnym),
🔹 Kurator wspierający (pomoc faktyczna bez prawa reprezentacji),
🔹 Kurator reprezentujący (ochrona terminowa w ściśle oznaczonym przez sąd zakresie z wymogiem zgód na rozporządzanie majątkiem),
🔹 Pełnomocnik rejestrowany (instrument samostanowienia sporządzany notarialnie i rejestrowany w centralnym systemie teleinformatycznym Krajowej Rady Notarialnej).
