18/06/2026
đ Referendumet janĂ« njĂ« nga instrumentet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« demokracisĂ« sĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« parashikuara nĂ« KushtetutĂ«, duke u mundĂ«suar qytetarĂ«ve tĂ« marrin pjesĂ« drejtpĂ«rdrejt nĂ« formĂ«simin e politikave publike dhe tĂ« legjislacionit.
đ PĂ«r tĂ« mĂ«suar nga pĂ«rvoja e gjatĂ« dhe e konsoliduar e ZvicrĂ«s me referendumet, nismat qytetare dhe kornizĂ«n e demokracisĂ« sĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ«, Prezenca e OSBE-sĂ« mbĂ«shteti njĂ« vizitĂ« studimore me karakter krahasues tĂ« njĂ« delegacioni tĂ« nivelit tĂ« lartĂ« nga ShqipĂ«ria nĂ« BernĂ«.
Deputetë, anëtarë të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve dhe përfaqësues të Gjykatës Kushtetuese zhvilluan takime me Parlamentin Federal, Kancelarinë Federale, Kancelarin e Kantonit të Bernës dhe përfaqësues të Komitetit Vendor të Referendumit, si edhe me ekspertë të njohur akademikë në fushën e referendumeve.
Ata u njohën me hartimin dhe zbatimin e mekanizmave të demokracisë së drejtpërdrejtë dhe diskutuan raste praktike nga proceset e fundit referendare si në nivel federal, ashtu edhe në nivel kantonal. Shkëmbimi i perspektivave mbi pragjet e vlefshmërisë së referendumeve, kuadrin rregullator ligjor, procedurat e nisjes së tyre, bashkërendimin ndërinstitucional, aksesin në media, rregullat e fushatës dhe mekanizmat e ankimit ishin ndër temat e trajtuara gjatë takimeve.
Duke ndërthurur perspektivat institucionale, shembujt praktikë dhe analizën e ekspertëve, vizita ofroi një mundësi të shkëlqyer për të identifikuar praktika të mira që mund të përshtaten me kontekstin shqiptar, si edhe për të nxitur bashkëpunim më të ngushtë ndërmjet institucioneve shqiptare dhe zvicerane që punojnë për forcimin e pjesëmarrjes demokratike dhe përfshirjes së qytetarëve në vendimmarrjen publike.
đ Vizita u organizua si pjesĂ« e projektit tĂ« PrezencĂ«s sĂ« OSBE-sĂ« âMbĂ«shtetje pĂ«r reformĂ«n dhe proceset zgjedhore nĂ« ShqipĂ«riđŠđ±
â, i cili mbĂ«shtetet nga SuediađžđȘ, Zvicrađšđ, Misioni i Shteteve tĂ« Bashkuarađșđž nĂ« OSBE dhe Poloniađ”đ±.
***
đ Referendums constitute one of the most prominent instruments of direct democracy enshrined in the Constitution, enabling citizens to participate directly in shaping public policies and legislation.
đ To explore and learn from Switzerlandâs long-lasting and consolidated experience on referendums, citizens initiatives and direct democracy framework, the OSCE Presence supported a comparative assessment visit of a high-level Albanian delegation to Bern.
đ The delegation - composed of Members of Parliament, Central Election Commission members and Constitutional Court representatives - held meetings with the Federal Parliament, the Federal Chancellery, the Chancellor of the Canton of Bern and representatives of the local Referendum Committee, as well as leading academic experts on referendums.
The participants had first-hand insights into the design and implementation of direct democracy mechanisms and discussed practical case studies on recent referendum processes at both federal and cantonal levels. Exchanging perspectives on referendumsâ validity thresholds, regulatory legal framework, initiating procedures, inter-institutional coordination, access to media, campaigning rules and complaint mechanisms were among the topics covered by the meetings.
By combining institutional perspectives, practical examples and expert analysis, the visit provided a great opportunity to identify good practices that may be adapted to the Albanian context while fostering stronger co-operation between Albanian and Swiss institutions working to strengthen democratic participation and citizen involvement in public decision-making.
The event was organized under the OSCE Presenceâs project âSupport to electoral reform and processes in AlbaniađŠđ±
â, which is supported by SwedenđžđȘ, Switzerlandđšđ, the U.S.đșđž Mission to the OSCE and Polandđ”đ±.
_________________________
Kuvendi i Shqipërisë
KQZ Shqiperi
Ilirjan Celibashi
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë
Embassy of Switzerland in Albania
Embassy of Sweden in Tirana
U.S. Mission to the OSCE
Ambasada RP w Tiranie/Ambasada e Republikës së Polonisë në Tiranë
