23/06/2026
“W𝗼𝗹𝗳𝗿𝗮𝗺. 𝗘𝗹 𝗰𝗮𝗺𝗶𝗻𝗼 𝗻𝗲𝗴𝗿𝗼”
⛏ Medio cento de veciños e veciñas de asistiron á presentación do libro “Wolfram. El Camino Negro”, un libro colectivo publicado pola Universidad de León que analiza o impacto histórico da extracción, comercio e uso do wolframio no noroeste peninsular durante a II Guerra Mundial e a ditadura franquista.
🗣 A concelleira de Cultura, Silvia Agrafojo, presentou o acto, destacando que o libro “non só analiza aspectos e problemáticas históricas, senón que tamén aborda cuestións sociais como as condicións de traballo das persoas que extraían, lavaban, roubaban ou vendía o wolframio e a repercusión que esta actividade tivo nas súas vidas e na dos seus pobos como Lousame”.
📚A coordinadora da publicación, Rosa Arburua, contou aos presentes que os aliados non precisaban do wolframio, incluso recoñeceu que algúns cargamentos acabaron no fondo do mar, pero decidiron que tiñan que facer todo o posible para que os alemáns non o conseguiran, o que derivou nunha competencia feroz que multiplicou o seu prezo, de forma que o Estado Español case pagou a débeda da guerra cos impostos extraídos do .
⛏ Pola súa banda, Mayte Sobradelo falou tanto das minas de San Finx como das de Casaio e Peña del Seo, que explotan o wolframio sobre un filón de cuarzo. Así mesmo, salientou as particularidades da mina lousamiá: "A etapa inglesa é unha etapa de moito esplendor na explotación da mina, pero as condicións laborais eran malas. Os ingleses viñeron a San Finx buscando estaño e dotárono de infraestruturas pois case todos os edificios actuais foron construídos por eles. Traen máquinas para aumentar a produción, traen a electricidade, constrúen o edificio dos compresores que mecanizan o traballo e aumentar a poboación”, sinalou Mayte Sobradelo, quen salientou que “unha das primeiras manifestacións sindicais que houbo en Galicia tivo lugar en San Finx porque aló polo 1903 había máis de cen traballadores que reclamaban melloras nas súas condicións laborais, que eran de doce horas e media de traballo. Non conseguiron todo pero algo si”.
☠ Tamén lembrou que “entre 1920 e 1930 houbo moita mortandade en Lousame debido ao traballo na mina de porque se picaba en seco. E o wolframio está nunha veta de cuarzo e ese polvo é sílice pura que non se depositaba, xa que a mina traballaba día e noite. E medidas de protección daquela, se houbera as mascarillas que tivemos durante a pandemia pero nin iso, algúns porían un trapo pola cara e pouco máis... pois morrían aos seis meses de silicose. Iso fixo que os homes de Lousame deixaran de querer traballar no interior da mina”.
👉 Finalmente, o alcalde do Concello de Lousame, Esteban Ares Garcia, pechou o acto entregando uns libros a Rosa e destacando que “todos os cartos que se invisten en cultura e historia é investir no futuro dos veciños e do pobo porque temos a obriga de trasladarllo ás próximas xeracións para que a nosa historia non se perda. Por iso síntome orgulloso do traballo que tendes realizado con este libro”.
