04/08/2026
FULL VIDEO: ACT Teachers Partylist Rep. Antonio Tinio's Kontra-SONA / People’s SONA speech.
TRANSCRIPT:
Mga kasama, mga g**o, manggagawa, magsasaka, kabataan, at buong sambayanang Pilipino:
Sa SONA ng Pangulo, naging meme ang pagbanggit sa pamamahagi ng mga lapel microphone—samantalang matagal nang hinihintay ng mga g**o ang mga laptop na kailangan nila sa pagtuturo.
Nakakatawa ang meme, pero hindi nakakatawa ang pinagmumulan nito.
Ang lapel microphone ay maaaring makatulong sa isang g**o na marinig sa loob ng masikip na classroom. Pero hindi nito malulutas ang malalaking klase. Hindi nito itatayo ang kulang na silid-aralan. Hindi nito dadagdagan ang guidance counselors, school nurses, at regular na g**o. Hindi nito aalisin ang paperwork, mababang sahod, at labis na pasanin ng mga g**o.
Ito ang simbolo ng ikalimang SONA ni Pangulong Marcos: isang maliit na remedyo para sa malalim at sistemikong problema.
Puno ang SONA ng mga band-aid—panandaliang ayuda, pabonus, diskuwento, job fair, at mga repormang pampaganda. Ngunit ang mga ito ay tumutugon lamang sa mga sintomas ng isang nabubulok na sistemang pang-ekonomiya at pampulitika na pinaiikot ng mga burukrata-kapitalista, dayuhang kapangyarihan, bilyonaryo, malalaking korporasyon, at mga dinastiya.
Ipinagmamalaki ng Pangulo na upper-middle-income country na ang Pilipinas. Ngunit ang average minimum wage na ₱512 ay 39% lamang ng tinatayang family living wage na ₱1,30/day para sa pamilyang may limang miyembro. Ano ang saysay ng mataas na income classification kung marami pa rin ang walang sapat na pagkain, disenteng tirahan, ligtas na trabaho, at maayos na serbisyong panlipunan?
Isa pang masamang balita. Habang tinatalakay sa Committee on Labor and Employment ang panukalang itaas ang sahod ng mga manggagawa sa pamamagitan ng legislated wage hike, nagdeklara si DOLE Secretary Tolentino na P85 daily wage hike sa NCR na nahahati sa P60 ngayong taon at P25 lang sa susunod na taon. Mas maliit ito sa pinapanukala natin na P1200 living wage, at ng karamihan ng proposal ng kapwa miyembro sa kongreso na P200 daily minimum wage hike.
Kakarampot na nga lang ang P85 daily wage hike, na-TRO pa kahit pinagbabawal ito ng Labor Code mismo. Malinaw na malinaw sa batas na di maaaring pigilan ng korte sa pamamagitan ng restraining order o anumang kautusan ang mga wage order na nilalabas ng DOLE. Ngunit, ano ang naging tugon ng Malacañang at ng DOLE:
“We respect all courts” (Press Officer Claire Castro)
“Maging kalmado tayo ngayon. Hintayin natin ang magiging resulta ng desisyon ng isang coequal branch.” (DOLE Sec. Tolentino)
Imbis na tindigan ang malinaw na isinasaad ng batas mismo, ang Executive Branch pa ang unang sumusuko sa malinaw na tinatakda nito, samantalang araw-araw na kapakanan at kagalingan ng manggagawa ang nakasalalay dito.
Kinokondena natin ito. Imbis na ipatupad ang P60 daily wage hike, ang pinatupad ng Marcos administration ay ang TRO ng private companies at contractors kahit na hindi ito alinsunod sa batas.
Ayon sa SWS, 52% ng mga pamilyang Pilipino ang nagsasabing sila ay mahirap, 23% ang nakaranas ng gutom, at tatlo sa bawat apat na manggagawa ay nasa impormal na trabaho—walang seguridad, benepisyo, at sapat na proteksyon. Dalawang milyong trabaho rin ang nawala, kabilang ang halos isang milyon sa agrikultura.
Samantala, lalong nakokonsentra ang yaman sa kamay ng iilan. Batay sa Ultra Bilyonaryo Rankings noong Hulyo 2026, nangunguna si Enrique Razon na may tinatayang net worth na US$21.3 bilyon, sinundan nina Ramon Ang (US$3.5 bilyon), Lucio Tan (US$2.9 bilyon), Henry Sy Jr. (US$2.6 bilyon), at Manny Villar (US$2.3 bilyon). Ang pinagsamang yaman ng limang ito ay humigit-kumulang US$32.6 bilyon—samantalang ang manggagawa ay nananatili sa sahod na hindi sapat sa pang-araw-araw na pangangailangan, ang magsasaka ay lugi, at ang mga g**o ay nagtuturo sa kulang at masisikip na silid-aralan.
Ito ang tunay na mukha ng “upper-middle-income country”: iilang malalaking kapitalista ang patuloy na yumayaman habang ang nakararami ay nalulubog sa mababang sahod, mataas na presyo, utang, at kawalan ng seguridad sa trabaho. Hindi sapat na lumalaki ang yaman sa papel. Ang mahalagang tanong: kanino napupunta ang yaman, sino ang kumikita, at sino ang nagbabayad? Tingnan natin ang ilan sa mga ipinagmalaking programa ng Pangulo.
Bigas at pagkain
Sinabi ng Pangulo na ginawa ng gobyerno ang lahat upang mapababa ang presyo ng pagkain—Benteng Bigas, price cap, KADIWA, at mga pag-aresto sa ilang nagsasamantala.
Ngunit hindi nito binuwag ang sistemang nagpapamahal sa pagkain.
Nanatili ang import dependency. Nanatiling mahina ang lokal na produksyon. Patuloy na pinabayaan ang mga magsasaka habang binubuksan ang agrikultura sa dayuhang produkto, at pamamayagpag ng middlemen, kartel, at smugglers. Hindi pa rin pinapatupad ang ganap na reporma sa lupa.
Hindi sapat ang showcase programs. Ang kailangan ng mga magsasaka ay mapasakanya ang lupa niyang sinasaka, magkaroon ng sapat na suporta, maging makatarungan ang pagprepresyo ng kanilang mga produkto, magkaroon ng irigasyon, binhi, makinarya, at proteksyon laban sa importasyon. Hindi sapat ang KADIWA kung ang buong sistema ng produksyon at distribusyon ay kontrolado ng iilan.
Langis at enerhiya
Totoong naghanap ang gobyerno ng langis sa iba’t ibang bansa at nagpatupad ng price rollback sa kainitan ng kasalukuyang at hindi pa rin natatapos na krisis sa enerhiya. Ngunit ayaw nitong buwagin ang oil deregulation—ang sistemang binibigay sa malalaking kumpanya ang kapangyarihan magtakda ng presyo at magkontrol suplay ng langis sa buong bansa. Ito ang dahilan kung bakit sa unang kagat ng krisis, kabilang sa pinakamataas at pinakamabilis ang pagtaas ng presyo ng gasolina at diesel sa buong mundo, among the highest ang price increase sa Pilipinas, dahil ito sa lawak ng oil deregulation sa ating bansa na pambihira sa buong daigdig.
Hindi sapat ang pansamantalang suspensyon ng excise tax sa LPG at kerosene kung pasan pa rin ng mamamayan ang buwis sa gasolina, diesel, kuryente, at mga pangunahing bilihin. Kahit binigyan ang pangulo ng kapangyarihan na suspendihin manlang ang excise tax sa diesel at gasoline. Talagang nagmatigas ang Malacanang dito.
Ganoon din sa kuryente. Ang pag-alis sa system loss charges, kung matuloy man ito, ay makatutulong, ngunit hindi nito malulutas ang problema habang nasa ilalim ng pribatisasyon ang generation, transmission, at distribution ng kuryente. Hangga’t hindi binabasura ang EPIRA, at hindi isinasabansa ang sektor ng enerhiya, mananatiling mahal ang kuryente at malaki ang tubo ng mga pribadong korporasyon. Nananatiling kabilang sa pinakamataas ang presyo ng kuryente ang Pilipinas kumpara sa Asya.
Ang kuryente, tubig, transportasyon, at iba pang batayang serbisyo ay karapatan—hindi negosyo.
Korapsyon
Ipinagmamalaki ng Pangulo ang mga kasong isinampa laban sa ilang opisyal at dating Speaker, pati ang halos ₱25 bilyong assets na nabawi, na-freeze, o napreserba.
Ngunit ang tanong ng bayan: nasaan ang malalaking isda?
Walang tunay na pagpapanagot kung ang iilang opisyal pa lamang ang kinasuhan habang ang mga pumirma, nagpatibay, at nagpatupad ng mga badyet na puno ng flood-control, ang nag-award ng mga contract at nagbayad sa mga ghost project at maanomalyang project, at insertions ay hindi man lamang nagbibigay ng buong paliwanag.
Naimbestigahan na ba ang mga miyembro ng gabinete na sinibak mismo ng Pangulo? Naimbestigahan na ba si Executive Secretary Lucas Bersamin? Ang dating DBM Secretary Pangandaman? Paano ang mga undersecretary? Sina Adrian Bersamin ng PLLO, Usec. Jojo Cadiz, Usec. Olaivar? Naimbestigahan na ba si BBM mismo?
Paano kung ang pinakamalaking isda ay ang Pangulo mismo?
Sa mata ng publiko mananatiling selective, hindi patas, at walang kredibilidad ang anumang kampanya kontra korapsyon, maging ang impeachment at posibleng conviction ng bise presidente na humaharap ngayon sa impeachment trial, kung hindi tutuntunin ang mga sangkot sa flood control hanggang sa Malacanang. Sa madaling sabi, ganap na pagpapanagot kung hindi magsisimula kay Pangulong Marcos Jr. mismo – ang pinakamalaking isda ng flood control.
Hindi rin tinugunan ng SONA ang sistemang nagluwal sa flood control, walang iba kundi ang tinatawag nating sistema ng hidden pork—sa anyo ng allocables, non-allocables, at ngayon may bagong likha, tinatawag nating ‘LGU pork’ – yung napakalaking lump sum funds na nilaan para sa mga LGU. Hindi sapat ang Transparency Portal kung ang mismong proseso ng pagbabadyet ay hindi transparent, hindi participatory, at mayroon pa rin pork barrel.
Ang korapsyon ay hindi lamang kasalanan ng iilang indibidwal. Ito ay produkto ng burukrata kapitalismo: ang paggamit sa pamahalaan bilang negosyo ng mga nasa kapangyarihan. Kailangang buwagin ang pork barrel system, panagutin ang lahat ng sangkot, at isailalim sa tunay na pagsusuri ng mamamayan ang badyet.
Tuloy pa rin ang panawagan: Lahat ng sangkot, dapat managot – simula sa tuktok!
Sahod at trabaho
Ang halos isang daang job fair na pinagmalaki ng pangulo ay hindi kapalit ng permanenteng trabaho. Ang DILEEP at TUPAD ay maaaring pansamantalang salbabida, ngunit hindi ito disenteng kabuhayan.
Hindi mabubuhay ang isang pamilya sa limang araw na trabaho lamang. Hindi makatarungan na paulit-ulit na i-extend ang job order at contract of service habang ipinagkakait ang security of tenure, sapat na sahod, at benepisyo.
Hangga’t regional wage boards ang nagtatakda ng mababang sahod at walang pambansang living wage, mananatiling barat ang sahod ng mga manggagawa. Panahon na para sa makabuluhang dagdag-sahod, regularisasyon, at ₱1,300 per day family living wage. Para sa mga g**o, nars at allied health professionals, panahon na para sa itaas ang kanilang entry-level salary sa ₱50,000 kada buwan.
Edukasyon
Ipinagmalaki ng Pangulo ang feeding program, reskilling, tech-voc, school counselors, career promotion, at PPP construction ng classrooms.
Mabuti ang bawat tulong na tunay na nakararating sa mag-aaral at g**o. Ngunit hindi dapat itago ng mga ito ang mas malaking katotohanan: kulang ang pondo, kulang ang silid-aralan, at kulang ang mga g**o at education support personnel.
Sa mismong SONA, binanggit ang mahigit 16,000 PPP classrooms para sa Luzon. Ngunit ayon sa EDCOM data na iniulat noong 2026, nasa mahigit 166,000 ang classroom backlog sa buong bansa. Hindi kayang palitan ng PPP at lapel microphone ang pagtatayo ng sapat na klasrum at pampublikong paraalanan.
Kailangan ng libre at de kalidad na edukasyon mula basic hanggang tertiary. Kailangan ng makabayan, siyentipiko, at makamasang kurikulum—hindi edukasyong inihahanda lamang ang kabataan na maging murang lakas-paggawa para sa mga dayuhang korporasyon.
Kailangan ng regular na g**o at education support personnel, makataong sahod, proteksyon sa trabaho, sapat na guidance at mental-health services, at ligtas na paaralan. Ang school violence ay hindi malulutas ng militarisasyon, censorship, o knee-jerk regulation. Kailangan nito ng suporta sa g**o, counseling, institutional accountability, at komunidad na nag-aaruga sa kabataan.
Kalusugan at buwis
Ang YAKAP, GAMOT, zero-balance billing, at e-MAIFIP ay maaaring magbigay ng ginhawa sa ilan. Ngunit hindi nito hinaharap ang paulit-ulit na problema ng underfunding, pribatisasyon, kakulangan ng health workers, at hindi pantay na access sa serbisyo.
Ang kalusugan ay hindi dapat nakasalalay sa kung may PhilHealth package ba o kung makapipila ang pasyente sa tamang programa. Dapat libre, komprehensibo, at pampubliko ang batayang pangangalaga.
Sa buwis, kulang ang ₱350,000 income-tax exemption. Ang kailangan ay progresibong pagbubuwis: mas malaking ambag mula sa bilyonaryo, trilyonaryo at malalaking korporasyon, hindi dagdag na VAT at consumption taxes sa ordinaryong pamilya. Ayan na po ang umuugong ngayon, na kung tataas man ang income tax exemption ay magpapataw naman ng mas mataas na consumption taxes sa alcohol, sa matatamis na inumin o produktibo, sa v**e, at iba pa. Kung ano ang ibibigay sa isang kamay, ayon naman ang babawiin sa kabila, at tatamaan lalo na na ang mga maralita. Kayang-kayang palitan ang mawawalang government tax revenue kung bubuwisan ang yaman ng pinakamayayaman. Ayon dapat ang prinsipyong panghawakan.
Industriyalisasyon at soberanya
Ipinangako ng Pangulo na ang productive ecozones at Pax Silica ay magdadala ng de kalidad na trabaho at industriyalisasyon.
Ngunit anong uri ng industriyalisasyon ang nakatali sa dikta ng US, sa murang paggawa, sa pagbibigay ng mineral at likas-yaman, at sa produksyon para sa global supply chains at defense industry ng Estados Unidos? Sapagkat yan po ang Pax Silica.
Hindi makabayang industriyalisasyon ang pagbibigay ng lupa, tubig, enerhiya, mineral, at lakas-paggawa sa mga dayuhan kapalit ng iilang mga trabaho.
Ang kailangan natin ay pambansang industriyalisasyon na nakabatay sa lokal na produksyon at pangangailangan ng mamamayan. Industriyalisasyon para sa aktwal na kailangan ng mga Pilipino, hindi para sa sandata, sa mga kasangkapang pandigma ng US – sa kanyang mga gera laban sa mamamayan ng daigdig.
Hindi tunay na soberanya ang pagiging military platform at missile launching pad ng US. Hindi tunay na kaunlaran ang pagiging supplier ng hilaw na materyales at murang paggawa. Ang Pilipinas ay dapat may sariling pasya sa ekonomiya, depensa, teknolohiya, at likas-yaman.
Panawagan ng Bayan
Ang sagot sa krisis ay hindi panibagong populistang palabas. Hindi ayuda lamang. Hindi pagpapalit ng isang dinastiya sa isa pa.
Ang panawagan natin ay malinaw:
Una, isang makabayang gobyernong kung saan ang kapangyarihan ay nasa taumbayan, hindi sa iilang dinastiya at oligarko.
Ikalawa, isang makabayang ekonomiya na nakabatay sa tunay na reporma sa lupa at pambansang industriyalisasyon.
Ikatlo, kagyat na ginhawa: living wage, regularisasyon, libreng edukasyon at kalusugan, at pampublikong serbisyo sa kuryente, tubig, at transportasyon.
Ikaapat, pambansang soberanya at nagsasariling patakarang panlabas—walang hindi pantay na kasunduan, walang dayuhang base at tropa sa Pilipinas.
Ikalima, pangangalaga sa kalikasan at karapatan ng mga komunidad.
Ikaanim, hustisya, karapatang pantao, at kapayapaang nakabatay sa pagharap sa ugat ng tunggalian.
Ikapito, kalayaan at proteksyon para sa kababaihan at LGBTQ.
At ikawalo, makabayan, siyentipiko, at makamasang edukasyon na naglilingkod sa bayan at interes ng mamamayan.
Ang tunay na kalagayan ng bansa ay hindi nasusukat sa palakpakan sa SONA. Nasusukat ito sa laman ng hapag kainan ng mahihirap, sa laki o liit ng sahod ng mga manggagawa, sa kalagayan ng g**o, sa silid-aralan ng mga estudyante, sa serbisyong natatanggap ng maysakit, at sa kalayaan ng mamamayang magsalita at lumaban.
Hindi kailangan ng bayan ng panandaliang band-aid. Kailangan nito ng tunay na pagbabago.
Isulong ang pambansa demokratikong pakikibaka ng sambayanang Pilipino!
