09/09/2026
🔎 Kontraktimi publik në Shqipëri: tkurrja e tenderimit dhe rritja e mekanizmave pa garë
📉 2025 shënon vlerën më të ulët të tenderimit publik të dekadës.
Gjatë vitit 2025, shteti shqiptar njoftoi tendera me vlerë totale 159.54 miliardë lekë.
Nga kjo vlerë, tendera në shumën 28.8 miliardë lekë u anuluan.
➡️ Fondi i tenderuar apo prokuruar mbeti në 130.7 miliardë lekë.
Në raport me Produktin e Brendshëm Bruto, fondi limit i tenderuar, pa anulimet, përbënte vetëm 4.9% të PBB-së.
📊 Të dhënat e Open Data Albania e paraqesin këtë rënie në perspektivën e dhjetë viteve, përmes dataset-it për periudhën 2015–2025 dhe vizualizimit përkatës. https://ndiqparate.al/?p=25323
Por tkurrja e vlerës së tenderimit publik shoqërohet me një tjetër zhvillim: rritjen e përdorimit të mekanizmave të kontraktimit jashtë garës së hapur.
🏢 Shoqëritë publike-private
Një pjesë e tenderave të anuluar lidhet me logjistikën për ushtrinë dhe forcat e sigurisë.
Pas anulimit, fondet janë kanalizuar përmes VKM-ve drejt shoqërive me kapital miks, ku shteti është bashkëzotërues së bashku me kompani private.
Këto struktura sjellin në vëmendje mënyrën e përzgjedhjes së partnerëve privatë, përcaktimin e kapitalit dhe kontributeve të palëve, si edhe kushtet në të cilat realizohen kontratat pa një proces konkurrues të hapur.
🔎 Të dhënat për shoqëritë bija dhe shoqëritë ku KAYO është bashkëzotëruese janë të aksesueshme në Open Corporates Albania. https://opencorporates.al/sq/search?partner=Kayo
📡 Smart City Albania
Një tjetër rast është Smart City Albania.
Në këtë projekt, kontraktimi është strukturuar përmes një ligji special, pa një proces konkurrues tradicional tenderimi.
Bëhet fjalë për Ligjin nr. 17/2025, “Për ratifikimin e Marrëveshjes së Huasë, ndërmjet Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë dhe Fondit për Zhvillim të Abu Dhabit, për financimin e projektit ‘Sistemi i kamerave nën administrimin e Policisë së Shtetit – Smart City’”. https://opencorporates.al/sq/nipt/M52416016H
Sipas marrëveshjes, financimi i projektit shoqërohet me një detyrim financiar që do të shlyhet përmes kredisë, në vlerën 118 milionë dollarë, me pagesa që nisin në gusht 2028 dhe vijojnë deri në gusht 2040.https://opencorporates.al/documents/dokumenta/1769181215ligj-2025-03-13-17.pdf
📌 Kështu, përveç mënyrës së kontraktimit, në këtë rast merr rëndësi edhe mënyra se si një projekt publik financohet dhe si reflektohet detyrimi financiar për shtetin.
⚖️ Kur tenderi zëvendësohet me ligjin special
Tkurrja e tenderimit me garë të hapur dhe përdorimi i ligjeve speciale, akteve ad hoc dhe mekanizmave të posaçëm për kontraktimin publik përbëjnë një zhvillim me risk për ekonominë dhe taksapaguesin.
Kur operatorët ekonomikë nuk përballen me të njëjtin proces konkurrues dhe transparent, mund të preken konkurrenca e lirë, efikasiteti i kontratave dhe funksionimi i tregut të hapur.
Përdorimi i një ligji apo akti nënligjor që mundëson një kontraktim pa garë ngre çështje mbi transparencën, konkurrencën, rrezikun e korrupsionit dhe kapjen e shtetit.
🏗️ Nga rindërtimi te kontraktimet pa garë
Rregullimet e jashtëzakonshme të kontraktimit u përdorën edhe në Programin e Rindërtimit pas tërmetit, përmes kuadrit të posaçëm të miratuar pas fatkeqësisë natyrore.
Kjo periudhë përkon me kohën kur Arben Ahmetaj mbante detyrën e Ministrit të Shtetit për Rindërtimin dhe më pas të Zëvendëskryeministrit.
Rasti i rindërtimit është pjesë e historikut të përdorimit të mekanizmave të posaçëm të kontraktimit publik, ndërsa më pas forma të tjera të kontraktimit jashtë garës janë shfaqur edhe në sektorë të tjerë. https://ais.al/new/ais-opendata-padi-ne-gjykaten-kushtetuese-ligji-97-2019-pjesa-prokurimet-programi-rindertimit-cenon-liri-ekonomike-ka-potencial-per-pabarazi-klientelizem-dhe-korrupsion/
🇪🇺 Kontraktimi publik dhe acquis europian
Kjo çështje ka edhe një dimension të drejtpërdrejtë në procesin e integrimit europian.
Prokurimi publik është pjesë e Cluster 1 – Fundamentals, ndërsa politika e konkurrencës dhe funksionimi i tregut të brendshëm janë pjesë e Cluster 2 – Internal Market.
Në këtë kuadër, parimet e transparencës, trajtimit të barabartë, mosdiskriminimit dhe konkurrencës janë elemente themelore të kuadrit europian të prokurimit publik dhe konkurrencës.
📌 Për Shqipërinë, tkurrja e tenderimit publik dhe rritja e mekanizmave të kontraktimit jashtë garës përbëjnë një zhvillim që prek njëkohësisht përdorimin e fondeve publike, kushtet e konkurrencës dhe funksionimin e tregut.
📂 Të dhënat dhe dokumentet
Të dhënat për Prokurimet Publike 2015–2025, së bashku me vizualizimin dhe dataset-in në Excel, publikohen nga Open Data Albania. https://ndiqparate.al/?p=25323
Të dhënat për KAYO dhe shoqëritë ku ajo është bashkëzotëruese mund të ndiqen përmes Open Corporates Albania. https://opencorporates.al/sq/search?partner=Kayo
Dokumentet për Smart City Albania lidhen me dokumentacionin e projektit, shoqërinë zbatuese https://opencorporates.al/sq/nipt/M52416016H dhe Ligjin nr. 17/2025.https://opencorporates.al/documents/dokumenta/1769181215ligj-2025-03-13-17.pdf
Të dhënat për tenderat publikë në format të hapur publikohen edhe në Open Procurement Albania. https://openprocurement.al/
📌 Kontraktimi publik është një nga mekanizmat kryesorë përmes të cilit fondet publike hyjnë në ekonomi. Ndryshimi i mënyrës së kontraktimit, nga gara e hapur drejt mekanizmave të posaçëm dhe kontraktimeve pa garë, lidhet drejtpërdrejt me konkurrencën, transparencën dhe kushtet e funksionimit të tregut.
